Lisette Grootendorst - foto Thomas Busschers
Onderwijs

Studeren met autisme: Lisette legt uit wat dat betekent

Anne Hurenkamp
Anne Hurenkamp Leestijd Minuten

Stel, je studeert bij Saxion en je hebt autisme. Lisette Grootendorst (22) is tweedejaars student Toegepaste Psychologie en vertelt, uit eigen ervaring, wat dat betekent. “Bij Saxion kan ik de sleutel van de rustruimte ophalen. Soms slaap ik even, tussen twee lessen, als ik een lange schooldag heb.”

Zelf weet Lisette sinds haar achttiende dat ze autisme heeft. Die diagnose kwam pas na een periode van onderzoek en behandelingen, waarbij haar therapeuten aanvankelijk dachten dat ze een persoonlijkheidsstoornis had. “Dat zie je vaker, bij meisjes en vrouwen. Als ze moeite hebben met emotieregulatie, dan krijgen ze regelmatig een hele andere diagnose,” vertelt Lisette. “Maar dat gedrag kan dus ook uit autisme voortkomen. Als je vervolgens de juiste diagnose krijgt, dan begrijp je ineens waar altijd die stress en emoties vandaan komen. Voor mij viel er van alles op z’n plek, toen de behandeling voor autisme wél bleek aan te slaan.”

Even slapen in de rustruimte

Een gemiddelde schooldag, met een bus- of treinreis en een aantal lessen op locatie: het is gesneden koek en bijna dagelijkse routine voor de meeste Saxion-studenten. Niet voor Lisette. “Bij autisme heb je moeite om prikkels te verwerken. Over- en onderprikkeling halen me uit balans. Ik ben de hele dag bezig die balans te bewaken. Tijdens of na een lange schooldag ben ik helemaal overprikkeld. Dan kan ik in Deventer bij de receptiebalie de sleutel van de rustruimte ophalen. Daar staat een bed. Soms slaap ik even, als ik dat nodig heb. Dat helpt me enorm om de schooldag goed door te komen. Zeker nu we weer vaker les op locatie hebben. Deze oplossing kreeg ik aangereikt van mijn decaan. Dat was enorm fijn.”

Openbaar vervoer als obstakel

Ook reizen met het openbaar vervoer is een obstakel voor Lisette. Het bleek mogelijk een vrijwilligers- en reiskostenvergoeding aan te vragen, waarbij ze door vrijwilligers uit haar eigen netwerk op lesdagen van Barneveld naar Deventer wordt gereden. En wanneer ze ’s avonds, na een lange lesdag, weer thuis is, zit het er niet meer in om andere activiteiten te ondernemen. “Net als samen uitgaan, wat mijn klasgenoten regelmatig doen. Ik heb ze uitgelegd dat ik daar niet aan mee kan doen. Hoe gezellig ik dat ook vind.”

Bespreekbaar houden

Voelt ze zich begrepen, fijn en veilig in haar klas? “Zeker. M’n klasgenoten accepteren me gewoon zoals ik ben. Ik merk wel dat ik het bespreekbaar moet houden, omdat ze het soms vergeten of omdat ze mijn gedrag niet altijd begrijpen. Als we met een projectgroepje aan de slag moeten, haak ik wel eens af omdat ik totaal overprikkeld ben. Dan lijkt het alsof ze niet op me kunnen bouwen, terwijl ik het gevoel heb ik dat ik ontzettend mijn best doe. Als we er dan over praten, kan ik dat goed uitleggen. Ik zie dat mijn klasgenoten erg hun best doen me te begrijpen en respecteren.”

M’n klasgenoten accepteren me gewoon zoals ik ben. Ik merk wel dat ik het bespreekbaar moet houden, omdat ze het soms vergeten of omdat ze mijn gedrag niet altijd begrijpen.

Lisette Grootendorst portret
Lisette Grootendorst over studeren met autisme en het boek dat ze hierover schreef

Studeren met een functiebeperking

Dat is ook de boodschap die Lisette andere (aankomende) Saxion-studenten wil geven: maak en houd het bespreekbaar. “Al bij mijn inschrijving, kruiste ik aan dat ik autisme heb. Dat leidde tot een startgesprek bij Saxion, waarin iemand met me meekeek wat ik nodig heb om mijn studie goed te kunnen doen. Daarom kan ik met de auto naar school gebracht worden, gebruik maken van die rustruimte, maar ook in bepaalde perioden minder vakken volgen, als ik het erg moeilijk heb. Er is veel aandacht voor studeren met een functiebeperking. Maar je moet het natuurlijk eerst zelf aankaarten.”

Een eigen boek

Een paar jaar geleden besloot Lisette een boek te schrijven voor jongeren met autisme. Dat boek kwam eigenlijk als vanzelf tot stand: “Op een dag probeerde ik met de bus te reizen, naar de plek waar ik destijds nog dagbehandeling had. Opeens moest ik aan de voorkant instappen, in plaats van achterin de bus. Dat had ik nog nooit gedaan. Ik kwam gefrustreerd thuis en dacht: ‘Waarom is hier geen handleiding voor?’ Voor mij is het belangrijk dat alles altijd op dezelfde manier gaat. Ik schreef mijn frustratie van me af in een eigen handleiding: zo werkt de bus, zo werkt de trein. Elke keer als ik ergens tegenaan liep, schreef ik dat op. Zo ontstond uiteindelijk vanzelf mijn boek, waarmee ik andere jongeren en studenten met autisme wil helpen.”

Jongeren met autisme

In haar boek behandelt Lisette uiteenlopende onderwerpen waar jongeren met autisme tegenaan kunnen lopen. Tegelijkertijd helpt het boek anderen (klasgenoten, docenten, collega’s) die problemen beter te begrijpen. “Het zijn uiteindelijk 25 hoofdstukken geworden. Onder andere op het gebied van school, excursies, vriendengroepen, familie, hoe je moet plannen. Maar ook over omgaan met spanning, perfectionisme, spreekwoorden en sarcasme, veranderingen, hulp vragen en dissociatie.”

Dissociatie

Van dat laatste heeft Lisette ook regelmatig last. Bijvoorbeeld in de klas, als er te veel prikkels zijn. “Dan gaat het licht even bij me uit. Ik kan dan zelf niet goed meer communiceren en ook geen externe boodschappen meer opnemen. Vergelijk het met een dagelijks fietstochtje waarbij je ineens, gedachteloos, op de plek van bestemming bent. Je bent een stukje van de film kwijt. Ook dat is een lichte vorm van dissociatie. Mij overkomt zoiets bijvoorbeeld in een lessituatie.”

Ze vond het fijn haar verhaal te vertellen, om autisme bespreekbaar te maken en te houden bij Saxion, aldus Lisette. “Tegen andere studenten wil ik vooral zeggen: waar je ook mee zit…kaart het aan. Bij je studieloopbaanbegeleider, bij een teamleider, bij een decaan. Vind iemand die met je mee kan denken en die jou kan helpen. Als je goed voor jezelf zorgt, kan Saxion ook goed voor jou zorgen.”

Foto's: Thomas Busschers

Lisette Grootendorst met haar boek - foto Thomas Busschers

Studeren bij Saxion met een functiebeperking

Saxion biedt studenten met autisme verschillende mogelijkheden en vormen van ondersteuning om op een fijne manier te kunnen studeren. Zo kunnen ze deelnemen aan een Maatjesproject, hun studieprogramma of stage spreiden en extra studieloopbaanbegeleiding krijgen. Bij toetsing is het mogelijk gebruik te maken van extra tijd of een aangepaste toetsruimte. Studenten maken met voorrang gebruik van concentratieruimtes in de bibliotheek. Bij studievertraging is het mogelijk afspraken te maken over verlenging van de prestatiebeurs van DUO of van financiële ondersteuning via Saxion.

Het boek dat Lisette schreef

Het boek ‘Oh, hoort dat zo?’ – Een handleiding voor jongeren met autisme’ van Lisette Grootendorst vind je online. Ook is het voor Saxion-studenten en -medewerkers binnenkort beschikbaar via Saxion Bibliotheek.

Wereld Autismedag

Wereld Autismedag (2 april) is dit jaar de start van de Autismeweek 2022, met als thema ‘Grenzen’. Kijk voor meer informatie en activiteiten op de website van het Autismefonds.

Anne Hurenkamp

Anne Hurenkamp

Anne Hurenkamp is redacteur bij de Dienst Marketing en Communicatie van Saxion. Schrijven maakt haar gelukkig. Vooral als het om een persoonlijk portret of over onderzoek gaat. Als lezer, luisteraar, schrijver en podcaster gaat Anne ook graag op zoek naar mooie verhalen uit de geschiedenis van de popmuziek. In haar vrije tijd is ze bovendien boekenliefhebber en Beatlesblogger.

Gerelateerde artikelen

Safoura Ghaeminia - fotografie Thomas Busschers Onderzoek

Wat hebben jonge alleenstaande asielzoekers nodig in Nederland? Safoura Ghaeminia onderzocht het

28 juni 2022
Angie Edwards en Lisa Hazelaar-min.jpg Onderwijs

Bij Social Rebel kwam alles aan bod: drugs, loverboys, maar ook gelijke kansen en gender, vertellen Angie en Lisa

27 juni 2022
TessDefensie.jpg Onderwijs

Toegepaste Psychologie-stagiair Tess geeft mentale begeleiding bij Defensie: 'De cultuur trekt mij aan'