Onze studentredacteur (en Creative Business-student) Roos zit inmiddels een paar maanden in Barcelona. Tijd om de balans op te maken, als het gaat om de cultuurverschillen die ze tijdens haar verblijf heeft ervaren.
Kleine cultuurshocks die je pas merkt als je er middenin zit
Niet als toerist, niet wanneer alles nieuw en spannend is, maar juist wanneer het dagelijks wordt. Sinds ik in Spanje studeer, merk ik dat het niet de grote dingen zijn die opvallen, maar de kleine momenten tussendoor. Hoe laat mensen eten. Hoe ze afspreken. Dingen waar je eerst langsheen leeft, tot ze zich blijven herhalen. En misschien zeggen juist die kleine verschillen wel het meest over een cultuur en over jezelf.
Een ander ritme
Een van de eerste dingen die opvalt, is het dagritme. Nederlanders eten avondeten vaak ergens tussen vijf en zeven. In Spanje komt dat pas veel later op gang. Avondeten tussen acht en elf is hier heel normaal. Sporten, afspreken of een hobby doen gebeurt juist vóór het eten of ergens tussendoor.
Afspreken doe je buiten
Dat zie je ook terug in hoe mensen met elkaar afspreken. Waar Nederlanders snel iemand bij hen thuis uitnodigen, gebeurt dat hier bijna niet. Een Spaanse klasgenoot vertelde dat ze eigenlijk alleen op haar verjaardag mensen thuis ontvangt. Verder speelt alles zich buiten af. Even koffie drinken, samen lunchen of uitgebreid dineren. De stad voelt hier echt als één grote woonkamer. Misschien ook omdat huizen vaak kleiner zijn en veel mensen geen tuin hebben.
Samen beleven
Ook sociale momenten voelen anders. Dat merkte ik bijvoorbeeld tijdens een avondje bioscoop in Barcelona. Een Engelse film, een zaal die tot de laatste stoel gevuld was, vooral met Spanjaarden. Waar het in Nederland meestal stil is, leefde hier iedereen volledig mee. Hardop lachen, reageren op spannende scènes, op pijnlijke momenten een collectief oooh en handen voor de ogen. Het voelde bijna alsof je samen naar een livevoorstelling keek.
Aanpassen hoort erbij
Sommige cultuurverschillen zijn ook gewoon praktisch. Zo merk je dat je als toerist sneller opvalt. Spanje is geen land vol blond haar, dus dat valt meteen op. En wie hier wil werken, bijvoorbeeld in de horeca, móét Spaans spreken. Engels is niet genoeg. Dat maakt de drempel hoger, maar ook heel duidelijk: aanpassen hoort erbij.
Hiërarchie op school
Op school zit het verschil vooral in hiërarchie. Nederlandse studenten zijn gewend aan gelijkwaardigheid. Even een broodje eten tijdens een blok van twee uur, een grapje maken met de docent, een praatje alsof het een collega is. In Spanje ligt dat anders. Eten tijdens de les wordt gezien als respectloos en als iets wat alleen kleine kinderen doen. Ook het informele contact met docenten kan ongemakkelijk aanvoelen. Waar Nederlanders direct en open zijn, is hier meer afstand en formeel respect.
Tradities
Tradities laten ook zien hoe anders een cultuur kan zijn. Met oud en nieuw worden er in Spanje twaalf druiven gegeten tijdens de laatste twaalf seconden van het jaar. Elke druif staat voor een maand. Er zijn wel vuurwerkshows, maar mensen steken zelf nauwelijks vuurwerk af. Het draait minder om knallen en meer om samen dat moment beleven.
Stylistische Spanjaarden
Wat ook meteen opvalt, is stijl. Spaanse vrouwen besteden veel aandacht aan hoe ze eruitzien. Op school lopen veel meiden op haklaarsjes, ballerina’s of mooie laarzen. Sneakers zie je weinig. Waar in Nederland comfort vaak vooropstaat, is mode hier echt onderdeel van het dagelijks leven.
Eten als moment
Andersom viel het een Spaans klasgenootje op toen zij in Amsterdam was hoeveel to go-eten we hebben. Overal broodjes uit de hand, snel door naar de volgende afspraak. “Jullie maken geen eetmoment,” zei ze. “Bij ons gaan we zitten, nemen we de tijd en praten we.”
Het zijn geen grote shocks. Maar juist die kleine cultuurverschillen maken het buitenland zo leerzaam. Ze laten je anders kijken naar wat je gewend bent. En soms neem je er eentje mee terug. Misschien iets meer tijd voor eten, of iets minder haast.
