Met het project ‘Elke Tukker Bewust Gezond’ evalueerde Saxion succesvolle lokale initiatieven op het gebied van gezondheidsbevordering. Het lectoraat Smart Health van Saxion deed dat samen met Roessingh Research & Development, Noaberkracht van de gemeente Dinkelland en Tubbergen, de gemeente Hof van Twente en de gemeente Enschede. Doel was het opzetten van een gezamenlijke aanpak en rolverdeling rondom het bevorderen van de gezondheid van Twentenaren. Na vier jaar is het project afgerond en is er een toolbox samengesteld.
De toolbox van het project ‘Elke Tukker Bewust Gezond’ bestaat uit praktische instrumenten en aanpakken om verschillende aspecten van gezondheid te bevorderen. De materialen ondersteunen gemeentes bij het ontwikkelen van een lerende, gezondheidsbevorderende infrastructuur. In Twente bestaan namelijk grote sociaaleconomische verschillen en verschillen in gezondheid, vertellen Marsha Bisschop en Gitte Kloek van het lectoraat Smart Health, die nauw betrokken zijn bij het afgeronde project ‘Elke Tukker Bewust Gezond’. ‘’Het besteedbaar inkomen ligt in Twente lager dan in andere delen van Nederland en de werkloosheid ligt boven het landelijk gemiddelde. In Twente wonen meer niet-actieve inwoners dan in de rest van Nederland en de gezondheid blijft hier achter.’’
Doelstellingen behalen
Om deze achterstand in te lopen hebben de veertien Twentse gemeenten in 2018 het programma 2019-2030 ‘Gezonde toekomst voor Twente’ opgesteld, met de ambitie voor 2030: ‘Inwoners van Twente leven minimaal net zo lang in gezondheid als inwoners elders in Nederland’. Aan een gezamenlijke aanpak en rolverdeling van het programma ontbrak het echter, zo constateerden de projectpartners van ‘Elke Tukker Bewust Gezond’. Na onderzoek en evaluatie van vier lokale initiatieven is nu een toolbox samengesteld die gemeenten naar behoefte kunnen benutten om de doelstellingen van het programma te behalen.
Sleutelrol voor gemeentes
‘’Gezondheid is meer dan de afwezigheid van ziekte’’, legt Gitte Kloek, lector gezondheidsbevordering in de zorg bij het lectoraat Smart Health, uit. ‘’Het gaat ook over meedoen, veerkracht, welzijn en kansen. Gemeentes spelen hierin een sleutelrol: zij kunnen de sociale basis versterken en voorwaarden scheppen voor een gezonde leefomgeving. Maar hoe weet je of lokaal beleid daadwerkelijk bijdraagt aan een gezondere samenleving? En hoe bepaal je of gezondheidsinitiatieven effectief, duurzaam en waardevol zijn? Hiervoor komen de instrumenten uit de toolbox van pas.’’
Toolbox
De toolbox Elke Tukker Bewust Gezond ondersteunt gemeentes bij het ontwikkelen van een lerende, gezondheidsbevorderende infrastructuur. De tools helpen om initiatieven niet alleen goed te starten, maar ook om ze doelgericht te ontwerpen, te monitoren, te evalueren en waar nodig bij te sturen. Afhankelijk van de lokale context, ambities, vraagstukken en beschikbare middelen kunnen gemeentes zelf een passende combinatie kiezen.
De toolbox bevat praktische instrumenten, zoals een workshop Veranderverhaal (Theory of Change). Deze gezamenlijke methodiek helpt gemeentes om scherp te krijgen welk maatschappelijk effect een initiatief nastreeft, welke stappen daarvoor nodig zijn en op basis van welke aannames wordt gewerkt. Het resultaat van de workshop is een visueel en inhoudelijk plan dat inzicht geeft in hoe een project het verschil wil maken. Daarnaast bevat de toolbox een monitoringsplan en een maatschappelijke impactanalyse, waarmee de maatschappelijke waarde van een project of interventie zichtbaar wordt gemaakt.
De toolbox gebruiken
De toolbox is openbaar toegankelijk. Download hier de documenten uit de toolbox.
De toolbox is tot stand gekomen door een samenwerking tussen Saxion, Roessingh Research & Development, Noaberkracht van de gemeente Dinkelland en Tubbergen, de gemeente Hof van Twente en de gemeente Enschede.
De toolbox is ontwikkeld in het kader van het project Elke Tukker Bewust Gezond en mogelijk gemaakt dankzij de financiële steun van ZonMw.
