Beleving van Omgeving | Hogeschool Saxion

Ruimte die raakt

De onderzoeksgroep Beleving van Omgeving richt zich op de vraag hoe omgevingen bijdragen aan wat mensen doen, voelen en ervaren. We ontwikkelen praktijkgerichte kennis over de beleving van binnen-, buiten- en virtuele ruimtes, met als doel omgevingen te creëren die mensen in het dagelijks leven ondersteunen en bijdragen aan hun welzijn.

Met een warme en praktische benadering, een frisse blik en grondig interdisciplinair onderzoek maken we beleving concreet en geven we ruimte betekenis. Samen met studenten en professionals uit de praktijk werken we aan diverse ruimtelijke vraagstukken: van wachtruimtes tot woonwijken, van stadspleinen tot virtuele ontmoetingsruimten. We dragen bij aan de ontwikkeling van omgevingen die niet alleen functioneel zijn, maar ook goed aanvoelen, afgestemd op menselijke behoeften en met aandacht voor alle zintuigen. Omgeving maakt deel uit van het lectoraat Ethiek & Technologie, dat zich richt zich op de impact van techniek op mens en samenleving. Beleving van Omgeving sluit hierbij aan met onderzoek naar de interactie tussen de mens en het ontwerp van de omgeving.

Volg ons op LinkedIn 👉

Buitenruimte

Buitenruimtes maken deel uit van ons dagelijks leven. Deze ruimtes variëren van drukke stadspleinen tot rustige parken. Wat maakt dat mensen hier willen verblijven, bewegen of elkaar ontmoeten? Wij onderzoeken hoe publieke ruimte wordt beleefd en hoe ontwerp kan bijdragen aan plekken die uitnodigen, verbinden en tot rust brengen.

Projecten Buitenruimte

Voor De Kien is de gebiedsidentiteit uitgewerkt tot belevingsrichtlijnen voor ontwerpers en beleidsmakers. Vanuit een overkoepelende belevingsvisie zijn gebruiksprofielen en belevingsrichtlijnen opgesteld die helpen om het gebied niet alleen functioneel, maar ook in gevoel en betekenis te laten aansluiten bij de beoogde identiteit. De belevingsrichtlijnen vormen samen de basis voor samenhangende belevingsrichtlijnen die richting geven aan ontwerp, inrichting en besluitvorming.

Meten en monitoren vormen samen een belangrijk onderdeel van de aanpak voor De Kien. Op dit moment wordt een instrumentarium ontwikkeld om de beleving van een ontwerp of plek systematisch in kaart te brengen. Tegelijkertijd wordt bewaakt dat de ontwikkelde belevingsrichtlijnen voor De Kien daadwerkelijk worden toegepast bij de inrichting en verdere ontwikkeling van het gebied.

Dit vierjarige project richt zich op het versterken van de leefbaarheid van wijken, buurten en dorpen door de inrichting van de publieke ruimte. Door literatuuronderzoek, praktijkvoorbeelden en praktijkpilots wordt onderzocht en toegepast hoe ontmoeten, eigenaarschap, identiteit en de fysieke en mentale gezondheid in de leefomgeving kunnen worden versterkt.

Binnenruimte

Hoe een binnenruimte is ontworpen en aanvoelt, heeft directe invloed op hoe mensen zich voelen en gedragen. Denk aan wachtruimtes, zorgomgevingen, scholen of stations. Wij onderzoeken hoe inrichting, sfeer en zintuiglijke prikkels bijdragen aan omgevingen die niet alleen functioneel zijn, maar ook prettig en ondersteunend in het dagelijks gebruik.

Projecten Binnenruimte

Dit proefschrift van Ruth Pijls onderzoekt hoe bezoekers van dienstverlenende organisaties gastvrijheid beleven, met bijzondere aandacht voor de rol van de fysieke omgeving. Op basis van kwalitatief en experimenteel onderzoek ontwikkelde Pijls de Experience of Hospitality Scale (EH-schaal), die gastvrijheidsbeleving meet langs drie dimensies: inviting, care en comfort. Vervolgens toont ze aan dat zintuiglijke omgevingskenmerken, zoals de temperatuur van een drankje, zitcomfort en visuele transparantie van een entree, deze beleving aantoonbaar beïnvloeden, waarbij de theorie van embodied cognition, het idee dat lichamelijke sensaties mentale metaforen activeren, als verklarend mechanisme fungeert.

Pijls-Hoekstra, R. (2020). Are you feeling served: The embodied experience of hospitality in service environments. [PhD Thesis - Research external, graduation UT, University of Twente]. University of Twente. https://doi.org/10.3990/1.9789036550666.

Virtuele ruimte

Hoe voelt een ruimte die nog niet bestaat? In virtuele omgevingen kunnen we ontwerpen al vóór realisatie ervaren en testen. Door gedrag en beleving digitaal te onderzoeken, krijgen we inzicht in wat werkt, en wat niet. Zo helpen we om toekomstige ruimtes beter af te stemmen op de mensen die ze gaan gebruiken.

Projecten Virtuele Ruimte

Door ontwerpend onderzoek met gebruikers is verkend hoe in een digital twin van een plek de gewenste beleving kan worden gecreëerd. Deze beleving fungeert vervolgens als input voor ontwerpers en beleidsmakers om belevingsaspecten expliciet mee te nemen in het ontwerp van de fysieke plek. Een locatie binnen De Kien diende hierbij als concrete case.

De gemeente werkt al met uiteenlopende participatievormen, maar in de praktijk blijft het lastig voor bewoners om de gevolgen van hun keuzes te overzien. Ontwerptekeningen zijn moeilijk leesbaar, en wensen van bewoners zijn vaak veelomvattend of tegenstrijdig.

Dit project ontwikkelt de ExperienceTwin door van co-design tool naar een participatie VR-omgeving. Via een participatie-dashboard kunnen bewoners de publieke ruimte binnen vooraf bepaalde mogelijkheden naar wens aanpassen.

Het team

Renate Sluiseman

Professional Doctorate-kandidaat (LTH)

+31 6 29 47 36 24 [email protected]

Ruth Pijls

Hoofddocent/onderzoeker

06 - 3040 8335 [email protected]

Ruth Hekman

Docent/onderzoeker

Hannah Keulen

Junior onderzoeker

Shira Godfried

Docent/Onderzoeker Ethics & Global Citizenship

06 - 33604608 [email protected] linkedin

Onze partners

Hekman, R. (2025, december). Ruimte die raakt: hoe de zintuiglijke kantooromgeving ons welzijn bepaalt. SWP Magazine, 15, 99-101. https://www.smartwp.nl/magazine/swp-magazine-15
Pijls, R., Hekman, S.G.R. & Sluiseman, R. (2025). The feel of the city: designing pleasant public spaces with MEPS [Conference presentation]. Caring for the city, Vienna, Austria.
Pijls, R., Hekman, S.G.R., Sluiseman, R & Stolk, E. (2024). Developing guidelines for public space experience. In R. Lastman & A. Maray (Eds), AMPS Proceeedings Series 39.2. (pp. 118-127). AMPS. Geraadpleegd op 3 november 2025, van https://amps-research.com/wp-content/uploads/2025/03/Amps-Proceedings-Series_39.2.pdf
Bolté, N. Y., Pijls, R., & Ten Tije, S. (2024). Get ready for the future of tourism and hospitality with the Smart Hospitality Wheel. In K. Berezina, L. Nixon, & A. Tuomi (Eds.), Information and communication technologies in tourism 2024: ENTER 2024 (pp. 272–277). Springer. https://doi.org/10.1007/978-3-031-58839-6_29
Ali Abdallah, A., Dutt, C. S., & Pijls-Hoekstra, R. (2023). Sustaining the experience: Students’ perceptions of online field trips. Journal of Teaching in Travel & Tourism, 24 (3), 298-323. https://doi.org/10.1080/15313220.2023.2299031
Mollink, J. & Pijls. R. (2022). Balancing technology and hospitality in future restaurants. Conference Paper EuroCHRIE 24-27 October, Apeldoorn, The Netherlands.
Bouwhuis, T., Verwijmeren, J., Pijls, R. & Groen, B.H. (2022). Can physical characteristics in the interrogation room aid the witness in recalling what happened? Conference Paper EuroFM Research Symposium, Breda. The Netherlands.
Pijls, R., Galetzka, M., Groen, B. H., & Pruyn, A. T. (2021). Hospitality in a theatre: The role of physical warmth. Research in Hospitality Management, 11(3), 225-233. https://doi.org/10.1080/22243534.2021.2006913
Pijls, R., Groen, B.H. & Termaat, W.A. (2021). Hospitable non-verbal staff behaviour as a means to create value to customers. Journal of Creating Value, 7(1), 60-73. https://doi.org/10.1177/23949643211011364
Groen, B.H., Pijls, R, & Van Sprang, H. (2021). Hospitality theory. Application of hospitality theory in the work environment. In: Appel-Meulenbroek, R. and Danivska, V., eds., A Handbook of Management Theories and Models for Office Environments and Services. Routledge.
Pijls, R. (2020). Are you feeling served? The embodied experience of hospitality in service environments (Doctoral dissertation, University of Twente). https://doi.org/10.3990/1.9789036550666
Pijls-Hoekstra, R. (2020). Are you feeling served: The embodied experience of hospitality in service environments. [PhD Thesis - Research external, graduation UT, University of Twente]. University of Twente. https://doi.org/10.3990/1.9789036550666
Pijls, R., Termaat, A. & Groen, B.H. (2020) Facilitate hospitality by improving the human touch. Proceedings EFMIC online conference, June.
Pijls, R., Groen, B.H., Galetzka, M., & Pruyn, A.T.H. (2019). The experience of hospitality: the role of the embodied concepts warmth and comfort. Abstract presented at Quis16, Karlstad, Sweden.
Pijls-Hoekstra, R., Galetzka, M., Groen, B. H., & Pruyn, A. T. H. (2019). Comfortable seating: The influence of seating comfort and acoustic comfort on customers’ experience of hospitality in a self-service restaurant. Applied ergonomics, 81, [102902]. https://doi.org/10.1016/j.apergo.2019.102902
Pijls-Hoekstra, R., Galetzka, M., & Groen, B.H., A. Pruyn (2018). A hospitable entrance by feeling invited. Conference Paper EuroCHRIE, Dublin, Ireland.
Pijls, R., Groen, B.H., Galetzka, M., & Pruyn, A.T.H. (2017). Measuring the experience of hospitality: scale development and validation. International Journal of Hospitality Management, 67, 125-133. http://doi.org/10.1016/j.ijhm.2017.07.008
Pijls, R., Groen, B.H., Galetzka, M., & Pruyn, A.T.H. (2017). Measuring the experience of hospitality: scale development and validation. Abstract presented at Quis15, Porto, Portugal.
Pijls-Hoekstra, R., Galetzka, M., Groen, B.H., & Pruyn, A. (2017). The role of warmth in the experience of hospitality - an exploratory study. Poster presented at EuroCHRIE, Nairobi, Kenya (Best poster award).