ACHILLES combineert textiel, technologie en design

Het klinkt bijna te mooi om waar te zijn - en toch is dat precies wat het ACHILLES-project beoogt. "Wij onderzoeken of we infuustherapie bij kinderen beter én vriendelijker kunnen maken," vertelt Hellen van Rees, hoofdonderzoeker bij het lectoraat Sustainable & Functional Textiles van Saxion. Vanuit haar ontwerpachtergrond kijkt ze met frisse blik naar dit medische probleem. “Ik ben projectleider en daarom nauw betrokken bij alle onderdelen van het project. Mijn designachtergrond helpt me in het samenwerken met mensen vanuit diverse disciplines,” vertelt ze.

Een vraag uit de praktijk

Verpleegkundigen en artsen zagen op de kinderafdeling hoe vaak een infuus na inbrengen tóch verschuift, hoe controles tijd kosten en hoe spannend het proces voor kinderen en ouders is. ACHILLES is daar het antwoord op: een zachte sleeve waarbij techniek de zorg ondersteunt.

Maar voor je iets kunt verbeteren, moet je precies weten waar het nu misgaat. Het onderzoeksteam startte daarom met grondig observatiewerk in het Medisch Spectrum Twente en Deventer Ziekenhuis. Ze keken naar de huidige handelingen, noteerden tijden en voerden gesprekken met verpleegkundigen, artsen, ouders én kinderen.

“Bij kinderen gaat het vaker mis dan bij volwassenen,” legt Hellen uit. "De aderwand is flexibeler, waardoor het zetten van de naald lastiger is. Vaak moet er meerdere keren geprikt worden. Daar komt bij dat kinderen veel bewegen en het bij jonge kinderen moeilijk uit te leggen is wat er gebeurt. Juist bij hen is er dus veel te winnen met een systeem dat stabieler is, comfortabeler zit en er minder spannend uitziet dan al dat witte verband.”

Designers in de dop

Een bijzonder onderdeel van het onderzoek waren de co-designsessies met kinderen. Kinderen op de afdeling mochten hun ideeën over het ontwerp van de sleeve tekenen. Hellen: "Dat was heel erg leuk om te doen. Wat ons vooral opviel was dat de kinderen veel kleur gebruikten en fantasierijke tekeningen maakten. Vooral niet effen of strak."

Die input namen de onderzoekers serieus. Kleur helpt om het minder klinisch te maken. "En we hebben in het ontwerp bijvoorbeeld ook wat spelelementen toegevoegd, met vragen als: hoeveel gekleurde vlakjes kun je tellen? Die afleiding maakt de spannende momenten minder spannend.”

ACHILLES biedt de helpende hand

Al die inzichten leidden tot ACHILLES, de afkorting voor Advanced CHild-friendly IV Line Lock Early warning Sleeve: een kindvriendelijke sleeve die de infuuslijn vastzet en vroeg waarschuwt.

De oplossing bestaat uit drie onderdelen. Een herbruikbare textiele sleeve met ingebouwd spalkje dat met klittenband snel open en dicht kan. De bestaande manier van de naald vastzetten (teugelen) blijft, omdat dat het beste werkt. Hellen: "Uit de gebruikerstest kwam dat als ideale combinatie: het huidige teugelen met de nieuwe sleeve eromheen." En dan de innovatie: flexibele sensoren die beweging, vocht en temperatuur meten. Die kunnen vroeg waarschuwen bij lekkage of beginnende ontsteking, voordat het met het blote oog zichtbaar is. De sensor stuurt een waarschuwing naar de verpleegpost, zodat het kind niet hoeft te schrikken van piepjes die aangeven dat er iets mis is.

Wat vinden de kinderen ervan?

Een spannend moment: testen of de sleeve werkbaar is. Artsen en verpleegkundigen oefenden samen met de kinderen of de sleeve makkelijk aan- en uitging. Uiteraard zonder naald, het ging puur om de handeling en de pasvorm. Het oordeel was duidelijk positief. "De sleeve was veel makkelijker aan te brengen, voelde comfortabeler en kinderen vonden hem stoer," aldus Hellen. "Ze waren er trots op en lieten het aan anderen zien. Dat was echt heel duidelijk: ten opzichte van de huidige spalk en verband werd die sleeve echt goed ontvangen."

Het systeem is bovendien herbruikbaar en heet wasbaar, belangrijk om infecties te voorkomen. Daarnaast is minder wegwerpmateriaal gunstig voor milieu en kosten, maar harde cijfers volgen pas als het systeem straks in praktijkpilots draait.

Samen de handschoen oppakken

Het ACHILLES-project laat zien hoe waardevol brede samenwerking is. "Dit is echt een gezamenlijk project," zegt Hellen. “Aan tafel zitten kinderartsen, technisch geneeskundigen, verpleegkundigen, textiel-engineers en sensorspecialisten. Die mix werkt perfect en zorgt voor sneller en gerichter ontwerpen.”

De steun van het Pioneers in Health Care Innovatiefonds (PIHC) speelde daarbij een belangrijke rol. Het fonds verbindt ziekenhuizen en kennisinstellingen, organiseert matchmaking en zorgt dat goede ideeën tempo krijgen richting testbare prototypes.

De eerste stappen zijn gezet

Het PIHC-deelproject is afgerond, maar het werk gaat door. Er loopt een vervolgaanvraag om klinisch te testen: enerzijds sensoren inzetten om het huidige infuusgedrag beter te leren kennen, anderzijds de textielprototypes door ontwikkelen en in praktijksituaties toetsen.

De grootste uitdaging? "Het implementeren in het huidige zorgsysteem," zegt Hellen. "Mensen zijn gewend om iets op een bepaalde manier te doen. Door al vanaf het begin samen te ontwerpen met de afdelingen, bouw je draagvlak en help je gewoontes voorzichtig te kantelen." Training, logistiek rond wassen en voorraad en handige alarmering naar de verpleegpost zijn punten die nog zorgvuldig uitgewerkt moeten worden.

Maar de eerste stappen zijn gezet. Kinderen die trots hun nieuwe sleeve laten zien en verpleegkundigen die enthousiast zijn over het gebruiksgemak. "Het is voor ons erg motiverend om te zien waar je het voor doet," zegt Hellen. "In de gezondheidszorg zijn zoveel uitdagingen waar je betekenisvolle bijdragen aan kan leveren. De uitwisseling met mensen in de zorg, het samen ontwerpen - daar doen we het voor." 

Tekst: Susanne Bosscha