Onze focus
Democratie is geen statisch concept maar behelst een samenlevingsvorm waarin op basis van gedeelde spelregels en publieke waarden overheid, bedrijven, maatschappelijk middenveld en burger samen deze samenleving vormgeven. Een democratie wordt gekenmerkt door onder andere een grote rol voor de volksvertegenwoordiging, eerlijke verkiezingen, scheiding der machten, respect voor grondrechten, actief maatschappelijk middenveld, vrije media en een overheid die haar burgers vrij laat en tegelijkertijd beschermt.
Het lectoraat Weerbare Democratie signaleert dat er continue behoefte is om het dynamische speelveld dat onze samenleving is geworden, te duiden en ervoor te zorgen dat de kernwaarden en spelregels van de democratie geborgd blijven. Hoe zorgen we er gezamenlijk voor dat de democratie weerbaar blijft ten tijde van steeds veranderende samenwerkingsvormen tussen overheid, markt en samenleving in een tijd van blijvende demografische en geografische ontwikkelingen en continue technologische innovatie?
Dialoog en polarisatie
De laatste jaren verscherpen tegenstellingen tussen groepen in de samenleving. Er is minder ruimte voor nuance en dat kan leiden tot spanningen en conflicten tussen groepen. Dit maakt het moeilijker om met elkaar in gesprek te gaan en een gedragen aanpak van problemen en crises te realiseren. We onderzoeken hoe we een dialoog op een constructieve manier kunnen voeren en of er in een democratie grenzen (moeten) zijn aan polarisatie.
Bestuurlijke vernieuwing
Het hebben van betrouwbare overheidsinstellingen op landelijk, regionaal en lokaal niveau vergt betrouwbaar juridisch management en een sterk moreel klimaat in overheidsorganisaties. Zo voorkomen we belangenverstrengeling, vriendjespolitiek en corruptie. Daarnaast moet de overheid tot een aanpak van crises komen, waarin mensen vertrouwen hebben. Wij onderzoeken welke bestuurlijke innovaties nodig zijn, om te zorgen dat overheid en samenleving beter samenwerken aan oplossingen voor de huidige problemen en crises.
Democratische technologie
We bestuderen de invloed van technologie op de democratie en rechtstaat. Bijvoorbeeld op de betrouwbaarheid, effectiviteit en toegankelijkheid van overheidsdiensten, en de mate waarin mensen ‘grip’ hebben op hun data. Ook bestuderen we welke technologie een betere samenwerking tussen partijen tot stand brengt rond problemen en crises. Een veerkrachtige democratie vergt inspanning van de hele samenleving (we gaan uit van een Whole of Society benadering bij crises), en technologie kan dat bevorderen, of juist belemmeren.