Ambulancezorg Nederland en Saxion bundelen krachten in onderzoek

Niet iedere patiënt voor wie een ambulance is opgeroepen, wordt vervoerd naar het ziekenhuis. Bijna één op de drie patiënten ontvangt ambulancezorg ter plaatse: een zogenaamd mobiel zorgconsult. Bij deze ambulance-inzet wordt de patiënt onderzocht, indien nodig behandeld en adviseert de ambulancezorgprofessional over passende vervolgzorg, zónder vervoer met de ambulance. Margreet Hoogeveen, programmamanager Ambulancezorg Nederland (AZN) en Remco Ebben, senior onderzoeker en projectleider bij het lectoraat Smart Health vertellen: ‘’De ambulancezorg omvat tegenwoordig veel meer dan acute zorg waarbij de patiënt met spoed naar het ziekenhuis wordt vervoerd. Aan een steeds grotere groep patiënten wordt een mobiel zorgconsult verleend en aan deze mensen willen wij uiteraard ook goede en passende zorg bieden. Ambulancezorgprofessionals ervaren het besluit om een patiënt wel of niet naar het ziekenhuis te vervoeren soms als complex. Ze voelen een grote verantwoordelijkheid, maar missen hierbij ondersteunende criteria en instrumenten.’’

In een project van achttien maanden gaan AZN en Saxion daarom onderzoeken of er bij patiënten die een mobiel zorgconsult hebben ontvangen bepaalde variabelen of kenmerken zijn die voorspellend kunnen werken. Daarnaast wordt op basis van patiënt-, rit- en uitkomstkenmerken een ondersteunend instrument ontwikkeld dat ambulancezorgprofessionals kan helpen bij de besluitvorming rondom mobiele zorgconsulten.

Vraag uit de praktijk

Het thema komt rechtstreeks uit de ambulancepraktijk, vertelt Margreet Hoogeveen. ‘’Het onderwerp ‘mobiel zorgconsult’ leeft al langer binnen de ambulancezorg. Omdat het aantal mobiele zorgconsulten toeneemt, is het belangrijk om meer inzicht te krijgen in welke patiënten deze zorg ontvangen en om ambulancezorgprofessionals te ondersteunen bij het verlenen van passende zorg. Ambulancezorgprofessionals willen het besluit voor een mobiel zorgconsult namelijk goed én veilig kunnen nemen, gebaseerd op goede argumenten. We willen voorkomen dat voor patiënten die worden thuisgelaten, ongepland toch weer een ambulance moet worden oproepen. Daaraan gaat dit onderzoeksproject bijdragen.’’

Margreet Hoogeveen noemt het ‘een must’ dat onderzoek binnen de sector is gericht op vraagstukken uit de dagelijkse praktijk. ‘’Vanuit Ambulancezorg Nederland en in samenwerking met de Regionale Ambulancezorgvoorzieningen (RAV’s), de Vereniging van Medisch Managers Ambulancezorg en de beroepsverenigingen binnen de ambulancezorg zijn wij het hierover eens. Dit onderzoeksthema is hiervoor bij uitstek geschikt; het is vanuit de praktijk ontstaan.’’

Ondersteunend instrument

Aan de hand van een uitgebreid dataonderzoek, in combinatie met iteratieve ontwikkelsessies, zal het onderzoek worden uitgevoerd. Doel is het ontwikkelen van een ondersteunend instrument voor ambulancezorgprofessionals bij de besluitvorming over de keuze voor een mobiel zorgconsult of vervoer van de patiënt naar het ziekenhuis en het verkrijgen van inzicht in voorspellende variabelen. Hoe dit instrument er precies uit gaat zien, moet nog blijken. Remco Ebben: ‘’Dat is een van de vragen die we gaan stellen aan de professionals zelf. Waar denken jullie zelf aan en aan welke vorm en inhoud hebben jullie behoefte? Afhankelijk van de uitkomsten van dit onderzoek en de verschillende variabelen gaan we dit vertalen naar de praktijk. Samen met ambulancezorgprofessionals zal het vervolgens worden getest.’’

Margreet Hoogeveen ziet al iets voor zich: ‘’Je zou bijvoorbeeld kunnen denken aan een score-instrument met de factoren die voorspellend blijken te zijn. Of we zouden de variabelen die uit het onderzoek komen kunnen gebruiken voor de meldkamercentralisten, die zo kunnen helpen bij het doorvragen. Hierdoor kunnen zij een betere inschatting maken welke zorg het meest passend is. Maar dit zal nog moeten blijken uit het onderzoek.’’

Learning community

Daarnaast richt de studie zich op het opzetten van een zogenaamde learning community. Margreet Hoogeveen: ‘’De ambulancesector heeft een ‘landelijke onderzoeksagenda ambulancezorg’ ontwikkeld. Belangrijke doelstelling van deze onderzoeksagenda is het verder verbeteren van de kwaliteit van de ambulancezorg door middel van onderzoek. Door samen met Regionale Ambulancezorgvoorzieningen (RAV’s), beroepsverenigingen en onderwijs- en kennisinstituten onderzoek te doen en kennis met elkaar te delen, dragen we niet alleen bij aan betere ambulancezorg, maar ook aan de verdere professionalisering van het ambulancevak.

Die samenwerking vindt plaats binnen een learning community. Zo leveren ambulancezorgprofessionals niet alleen inhoudelijk een bijdrage, maar maken we als sector ook stappen op het gebied van het doen van onderzoek. We zien vaak dat RAV’s regionaal onderzoek doen en die kennis na afloop met elkaar delen. Met dit huidige onderzoek willen wij die werkwijze verbreden door de samenwerking met verschillende RAV’s. Op die manier kom je sneller tot resultaten die sectoraal toepasbaar zijn. Een ander voordeel hiervan is dat gebieden en regio’s met soms hele verschillende of specifieke kenmerken met elkaar vergeleken kunnen worden. Denk bijvoorbeeld aan Rotterdam als groot stedelijk gebied in vergelijking met regio’s zoals Twente. Door eventuele verschillen en overeenkomsten te onderzoeken, kunnen wij hierop inspelen. Een andere meerwaarde van dit onderzoek is dat alle beroepsverenigingen binnen de ambulancesector betrokken zijn bij dit project. Daardoor hebben we verschillende ambassadeurs, die zowel in hun eigen regio als op landelijk niveau kunnen zorgen voor kennisverspreiding.’’

Voor, door en met ambulancezorgprofessionals

Ook Remco Ebben is enthousiast over de learning community. ‘’Dit maakt ons project zo interessant. Wij doen dit onderzoek vóór, dóór en mét ambulancezorgprofessionals. Wij merken dat er behoefte is om het onderzoek gezamenlijk een stap verder te brengen en van elkaar te leren. De ervaring en expertise binnen de verschillende Regionale Ambulancezorgvoorzieningen varieert. Via onze learning community kunnen RAV’s kennis uitwisselen. En doordat we samenwerken met ambulancezorgprofessionals kunnen we straks ook de vertaalslag maken naar de toepasbaarheid in de praktijk. Nadat alle data is geanalyseerd, moet deze informatie namelijk gaan leven en lading krijgen in de ambulancezorgverlening. Die wisselwerking is heel mooi.’’

Onderzoek en onderwijs

De samenwerking met Saxion is voor Ambulancezorg Nederland belangrijk, stelt Margreet Hoogeveen: ‘’Saxion is praktijkgericht, dat geldt ook voor de ambulancesector. Die praktische instelling is van belang om onderzoek te laten aansluiten op de directe patiëntenzorg en het vak van onze professionals. Via de learning community kunnen we de opgedane kennis straks sneller en beter in de praktijk brengen. De behoefte daaraan is heel sterk. Met dit project dragen we hieraan bij. Door de samenwerking met onderzoeksexperts, zoals Remco vanuit Saxion als kennis- en onderwijsinstelling, zorgen we voor kennisontwikkeling. Ook werken we samen met de Academie voor Ambulancezorg, het opleidingsinstituut voor de ambulancezorg, waardoor we een vertaalslag kunnen maken naar ambulanceopleidingen en scholing. Ik vind het mooi dat we op deze manier de samenwerking tussen AZN en Saxion aangaan.’’

Remco Ebben vult aan: ‘’Dankzij onze samenwerking kunnen we de uitkomsten van het onderzoek meegeven aan de huidige en toekomstige ambulancezorgprofessionals.’’

Passende zorg

Margreet Hoogeveen hoopt dat, dankzij dit project, patiënten nog vaker de zorg zullen ontvangen die past bij hun zorgvraag. ‘’Tenslotte doen we het allemaal voor onze patiënten en is het onderzoek erop gericht om onze professionals zo goed mogelijk te ondersteunen bij het kunnen verlenen van passende en goede zorg. Het uitgangspunt is dat we met dit onderzoek aanknopingspunten vinden om hieraan bij te dragen. Daarnaast vind ik het belangrijk dat het onderzoek zorgt voor het verder professionaliseren van de ambulancezorg. Door mensen samen te brengen binnen dit onderzoek, kunnen we zorgen voor een soort olievlek van dit thema.’’

Remco Ebben sluit zich hierbij aan. ‘’Ik zou het heel mooi vinden als de deelnemers van de learning community na anderhalf jaar iets hebben geleerd en betrokken willen blijven, maar ook collega’s laten aansluiten. Daarnaast gaan we met dit onderzoek inhoudelijk bijdragen aan passende zorg.’’

Fotografie: Thomas Busschers
Met dank aan Ambulance IJsselland voor de fotolocatie.