Hoe zelfs een donut kan zorgen voor nieuwe kansen? Abeje Mersha, lector Smart Mechatronics and Robotics (SMART), legt uit hoe zoiets in z’n werk gaat. We praten bij en horen wat er de afgelopen maanden – na het winnen van de Deltapremie – allemaal bij het lectoraat is gebeurd. Van toekomstig techniektalent tijdens Girls' Day tot een livestream van een ‘vliegende hand’: “Wat wij hier doen gaat verder dan alleen onderzoek en onderwijs; het gaat echt over impact hebben.”
De ontvangst bij SMART is zoals steeds meer mensen dat inmiddels gewend zijn: hartelijk en energiek. Abeje Mersha gooit zijn kantoordeur open – brede lach, uitgestoken hand. Zijn collega Verena snelt toe, en wijst trots naar wat er allemaal nieuw is bij het lectoraat.
Als we zitten in het kantoor van Abeje – met uitzicht op de ‘testpatio’ voor drones – meteen de vraag: kon SMART dankzij de Deltapremie in het afgelopen half jaar nóg meer het nut van praktijkgericht onderzoek laten zien? Want dat is een van de ambities die Abeje, kort nadat hij wist dat hij de Deltapremie had gewonnen, als eerste met ons deelde. Luid en duidelijk: “Ja. Ja. Ja. Echt waar. We gebruiken nu zoveel kanalen. We waren al gewend aan media-aandacht, bijvoorbeeld van de krant of de televisie, maar het volume is vooral veel groter geworden.”
Het winnen van de Deltapremie werd goed gevierd.
Met robots voor de klas
Dat grotere volume zorgt er weer voor dat steeds meer mensen aankloppen bij het lectoraat. Bijvoorbeeld met de ‘simpele’ vraag: hoe doen jullie dat? Maar SMART wacht niet alleen tot er mensen aankloppen; het lectoraat heeft na de Deltapremie-winst ook meer ruimte gekregen om naar buiten te treden, bijvoorbeeld met speciale outreach-programma’s. Abeje en collega’s gaan voor dat soort programma’s letterlijk met robots en al op pad naar basisscholen en het voortgezet onderwijs. Om meer aandacht voor praktijkgericht onderzoek te creëren, maar ook – in bredere zin – meer enthousiasme voor techniek.
Dus daar was óók nog tijd voor in de afgelopen maanden? Abeje klapt in zijn handen. “Heel veel juist! Dat geeft echt voldoening. Niet alleen voor mij, maar vooral voor de kinderen waarvoor we die outreach-programma’s organiseren. Zij vinden zoiets echt leuk; iedereen krijgt daar heel veel energie van. Dat zagen we ook tijdens Girls' Day, waar meisjes kennis kunnen maken met techniek. Ik vind het echt fantastisch wat we de afgelopen tijd hebben gedaan.”
SMART-onderzoeker Camille Buschman tijdens Girls Day 2026.
Stranddag
Abeje benadrukt dat de aandacht voor SMART ook steeds meer een landelijk, zelfs internationaal karakter krijgt. Zo werden de robots van het lectoraat al meegenomen voor ‘een dagje strand’, tijdens de European Robotics League in Scheveningen. Robot Aletta stal daar de show met haar danspassen. Verder was SMART bijvoorbeeld aanwezig tijdens de TECH.LAND Xperience in Münster, met een stand die veel bekijks trok en een afsluitende keynote van Abeje zelf.
Ook dichter bij huis ziet Abeje hoe de winst van de Deltapremie effect heeft. “Een van mijn onderzoekers, Camille, is dankzij de Deltapremie begonnen met een PhD. Met een onderwerp dat ze zelf heeft gekozen. Camille is ook gewoon een geweldig rolmodel en voorbeeld voor anderen. Ze is nog jong, maar tegelijkertijd heel volwassen. Om te zien dat zo’n talent de volgende stap kan zetten… dat geeft mij ook weer veel voldoening.”
Robot Aletta tijdens de European Robotics League in Scheveningen.
Donuts met impact
Het onderwerp van de PhD van Camille heeft te maken met risk-aware path planning, een techniek die de snelste en veiligste route voor een autonoom systeem als een robot berekent. Zo’n PhD-traject zorgt natuurlijk ook weer voor nieuwe kennis binnen het lectoraat; kennis die kan doorwerken in projecten met maatschappelijke impact.
Wonderlijk is het, hoe die impact kan ontstaan; waar de kiem ligt. Abeje vertelt: “Drie weken geleden had ik een bezoek van een bedrijf hier in de regio dat veel samenwerkt met grote, internationale partijen. Het was echt grappig hoe die coo bij mij kwam. Destijds hebben we de Deltapremie natuurlijk goed gevierd. We zijn zelfs met donuts langs partners gegaan. Mijn twee dochters hebben toen ook donuts meegenomen naar school, om hun klasgenoten te trakteren. Die kinderen vertellen dat weer aan hun ouders, en toen bleek de vader van een van de schoolkinderen dus de coo te zijn van het bedrijf dat hier uiteindelijk op bezoek kwam. Dat is de informele manier om bewustzijn over praktijkgericht onderzoek te creëren.”
... de impact op de langere termijn gaat niet alleen over die innovatie, maar vooral over de investering in mensen. Dát is die magneet voor talent.
Magneet versterken
Jong talent. Het enthousiasmeren voor techniek. Dat zijn dingen waarop Abeje blijft terugkomen. Hij vertelt hoe hij recent een goed gesprek had met een collega van het Saxion-lectoraat Social Work. “Ik wil kinderen in een eerder stadium enthousiasmeren voor techniek. Toen is er, ook dankzij mijn collega van Social Work, contact gelegd met een stichting die een programma organiseert voor mensen die niet op zomervakantie kunnen gaan. Als onderdeel van dat programma gaan we bijvoorbeeld dronevliegen, iets doen met onze robothonden en Aletta, dat soort dingen. Zo dragen we bij aan een leuke vakantie voor die kinderen, maar je geeft hen tegelijkertijd de kans om in aanraking te komen met techniek. Je weet nooit hoe zoiets zich gaat ontwikkelen, of hoe het die kinderen zal beïnvloeden.”
Kort na het winnen van de Deltapremie sprak Abeje over het creëren van een magneet voor talent. Veel van wat hij uitlicht – van outreach- tot zomerprogramma’s – gaat over het krachtiger maken van die magneet. “Mijn focus voor onze onderzoeksgroep is het versnellen van innovatie, samen met bedrijven en publieke organisaties. Maar de impact op de langere termijn gaat niet alleen over die innovatie, maar vooral over de investering in mensen. Dát is die magneet voor talent. Dus als je investeert in mensen, dan is de impact daarvan nog duurzamer dan alleen de impact van innovatieve projecten. We hebben hier een mooie kans om die innovaties en projectactiviteiten te combineren met echte impact op het gebied van human capital. Met jonge mensen, oudere mensen; eigenlijk met iedereen.”
Vliegende hand
Volgens Abeje is de Deltapremie vooral een goede impuls om alles waar SMART aan werkt te versnellen en te verbreden. Sowieso past dat versnellen goed bij praktijkgericht onderzoek. “Kijk, wat wij doen met ons praktijkgericht onderzoek, is telkens een korte cyclus doorlopen. Wat we eerst testen in een labomgeving, testen we daarna bij ons in een gecontroleerde buitenomgeving, en vervolgens ook echt in een operationele omgeving. Ook dan zie je dat mensen begrijpen: ah, dát is praktijkgericht onderzoek. Het is geen vaag begrip, het is eigenlijk heel duidelijk en zichtbaar.”
Tijdens het testen van de flying hand, een drone voor het onderhoud van offshore windmolenparken, was er een livestream geregeld naar een evenement voor consortiumpartners. De test zelf vond plaats in Eemshaven, en in de buurt konden de deelnemers van een workshop live meekijken. Het is zomaar een voorbeeld van de manier waarop praktijkgericht onderzoek het afgelopen half jaar in de spotlights werd gezet.
Test met de flying hand in Eemshaven.
Vallen, opstaan, doorgaan
Als het podium op een zinnige manier kan worden gepakt, dan zal het lectoraat SMART dat ook de komende tijd zeker niet nalaten. Daarbij hebben de ‘SMARTies’, zoals Abeje zijn collega’s noemt, geen last van podiumvrees; in tegendeel. “We zijn niet bang om te vallen. Dat is het belangrijkste, dat je gewoon niet bang bent. Juist als onderdeel van je werk ga je proberen om de grens te verleggen. Soms val je dan, of loopt het wat minder. Maar of iets nou succesvol is of niet, in beide gevallen krijg je inzicht. En zo is het in beide gevallen toch succesvol.”
Als voorbeeld noemt Abeje de robothond van SMART: Luci. Hoewel het allereerst natuurlijk technologie is waarin gewoon geïnvesteerd moet worden, gaat het nog veel meer om een manier om kennis op te doen. “We waren iets met Lucie aan het ontwikkelen, en soms viel ze toen of waren mensen bang dat er iets kapot was gegaan. Toen kwamen ze bij me en zeiden: dit is er gebeurd, wat denk je? Ik zei: jullie hebben alle ondersteuning van mijn kant. Ga maar door, als jullie maar veilig blijven. Dat is de mindset van de hele groep hier.”
Headerfoto: Jason Buitenhuis
