Groen licht voor onderzoeken: aan de slag in Deventer

Het lectoraat Smart Health brengt in de wijk onderzoekers, studenten, professionals en inwoners bij elkaar, om hier samen te werken aan complexe vraagstukken op het gebied van gezondheid en welzijn. Karin Dijkstra, lector Gezondheidsbevordering in de leefomgeving, vertelt: ‘’Dankzij praktijkgerichte onderzoeken in samenwerking met praktijkpartners én inwoners pakken we vraagstukken op een andere manier aan, samen met de betrokken inwoners.’’ Dankzij de toekenning van verschillende subsidies is het lectoraat aan de slag gegaan met vier nieuwe éénjarige projecten.

Online tool tegen eenzaamheid jongeren

In het project ‘Verbinding in de Stad’ werken onderzoekers samen met jongeren, praktijkpartners en  ontwerpers aan een online tool voor jongeren en jongvolwassenen tegen eenzaamheid. Noortje Rijken, associate lector Datagedreven gezondheidsbevordering bij Smart Health: ‘’Eenzaamheid onder jongeren is een groeiend probleem. Professionals in het sociaal domein herkennen deze trend in de praktijk maar bestaande initiatieven en activiteiten weten jongeren niet altijd te bereiken. Vanuit de Deventer coalitie ‘Deef’ (Eén tegen Eenzaamheid) is het initiatief ontstaan voor het opzetten van een digitale tool. Deze tool helpt jongeren bij het vinden van passende vormen van ontmoeting en ondersteuning. Zo kunnen jongeren in hun eigen leefomgeving in contact komen met initiatieven, organisaties of leeftijdsgenoten op basis van gedeelde interesses en waarden. Want, zo blijkt, jongeren spreken zich online makkelijker uit over kwetsbare onderwerpen zoals eenzaamheid. Maar waar moet een digitale tool die écht werkt voor jongeren en jongvolwassenen aan voldoen? Wat hebben zij nodig om in actie te komen, juist als ze zich kwetsbaar voelen?’’

Met deze vragen gaan de onderzoekers samen met jongeren en praktijkpartners aan de slag, met behulp van praktijkgericht ontwerpend onderzoek. Jongeren vormen een actief panel dat meedenkt, vormgeeft en test. Het resultaat zal een prototype zijn van een digitale tool die aansluit bij de leefwereld van jongeren en getest wordt in Deventer.

Beweegplezier in de Rivierenwijk

Daarnaast worden in twee wijken in Deventer dankzij subsidietoekenningen van ZonMw verder gewerkt aan projecten binnen Living Labs. Samen met een breed netwerk van partners, de gemeente Deventer, Raster welzijn, Sportbedrijf Deventer, de basisschool, jongerenwerk en wijkorganisaties, werkt Smart Health aan het motiveren van ouders van basisschoolleerlingen in de Rivierenwijk om meer te bewegen. Projectleider en onderzoeker Yvonne Kerkhof vertelt: ‘’In de Rivierenwijk in Deventer heeft niet iedereen de mogelijkheid om te sporten of te bewegen. Diverse factoren, zoals financiën en toegang tot aanbod, kunnen de sport- en beweegdeelname beïnvloeden. Binnen het bestaande Living Lab in de Rivierenwijk werken we al met inwoners, professionals, studenten en onderzoekers  samen aan duurzame oplossingen. Eerder zijn hier wensen, drijfveren en belemmeringen van ouders rondom bewegen verzameld en is op basis hiervan nieuw laagdrempelig beweegaanbod voor ouders en hun kinderen ontwikkeld. Met dit nieuwe project richten we ons op het testen en verbeteren van dit aanbod, met als doel om samen beweegplezier te laten ervaren en meer inwoners uit de wijk elkaar te laten leren kennen.’’

Doel van het project ‘Beweegplezier in de Rivierenwijk’ is om sport- en beweegdeelname onder ouders van schoolgaande basisschoolleerlingen in de Rivierenwijk te vergroten én te verduurzamen. Door het aanbod samen met ouders te testen en te verfijnen, wordt gewerkt aan een blijvende gedragsverandering en meer sociale verbinding in de wijk. Ouders worden actief betrokken bij het project via een klankbordgroep in co-creatiesessies en door intensieve samenwerking met de basisschool in de Rivierenwijk. Zo werken ouders, wijkprofessionals, studenten en onderzoekers samen aan het ontwerp, de uitvoering en de borging, waardoor het aanbod goed aansluit bij de context van de wijk en duurzaam kan worden verankerd. 

Samen in beweging bij Buurtgeluk

Ook in de wijk Colmschate-Zuid in Deventer wordt gewerkt aan meer beweging van de inwoners. Het project ‘Samen in beweging bij Buurtgeluk’ vindt plaats binnen het Living Lab Buurtgeluk van sportvereniging Helios, een burgerinitiatief in de wijk. Wat begon als een buurtgerichte visie op gezond en gelukkig ouder worden, groeide uit tot een dynamisch buurthuis waar wijkinwoners elkaar ontmoeten, bewegen en samen bouwen aan een zorgzame community. Sinds 2019 werken Saxion, praktijkpartners en inwoners samen aan wijkgerichte vraagstukken binnen Buurtgeluk. Het Living Lab biedt een vruchtbare voedingsbodem voor ‘Samen in beweging’, waarin sport en bewegen worden ingezet als middel voor gezondheid, verbinding en gedragsverandering. Hierin wordt samengewerkt met inwoners, leefstijlcoaches, de gemeente Deventer en lokale zorg- en welzijnspartners.

Elke ter Huurne, senior onderzoeker Gezonde leefomgeving bij Smart Health: ‘’‘Samen in beweging bij Buurtgeluk’ heeft als doel de interventie Lifestyle Change te versterken door de digitale component, de Lifestyle Change app, te evalueren en door te ontwikkelen. We onderzoeken hoe hybride coaching, waarin fysieke begeleiding en digitale ondersteuning elkaar aanvullen, kan bijdragen aan duurzame sport- en beweegdeelname van (jong)volwassenen uit de wijk. Daarbij hebben we aandacht voor motivatie, gezondheids- en digitale vaardigheden, en de mogelijkheid tot zelfstandig gebruik van de app. Het onderzoek sluit nadrukkelijk aan bij de leefwereld van inwoners en het bestaande lokale netwerk van Buurtgeluk.’’

De samenwerking is bijzonder door de integratie van formele en informele netwerken, waarin professionals en inwoners gezamenlijk optrekken, legt Elke ter Huurne uit. ‘’Wij vervullen vanuit Saxion een verbindende rol en faciliteren participatief onderzoek. Dankzij deze gezamenlijke aanpak zorgen we voor brede betrokkenheid, realistische uitvoering en directe koppeling tussen praktijk, beleid en onderzoek.’’

Gezondheid en welzijn op afstand

Gezondheid en welzijn staan ook centraal binnen het project GeWelDig (Gezondheid en Welzijn Digitaal monitoren). Hierin zal in één jaar een monitoringsplan ontworpen worden voor zowel fysieke gezondheid als mentale en sociale gezondheid. Dit wordt gedaan samen met cliënten en professionals. Het project wordt uitgevoerd in samenwerking met het Virtueel Gezondheidscentrum Salland (VGS), dat is opgericht om proactieve hybride zorg te leveren.

Associate lector Noortje Rijken vertelt: ‘’Binnen het VGS werken verpleegkundigen die, in de ideale situatie, de gezondheid van cliënten breed monitoren en op tijd ingrijpen om passende zorg of ondersteuning te bieden en daarmee zware zorg te voorkomen. De huidige inrichting en digitale middelen van het VGS bieden echter nog onvoldoende mogelijkheden om zicht te houden op het welzijn van mensen die herhaaldelijk terugkeren in de thuiszorg, vaak met complexe, leefstijl-gerelateerde problematiek. Voor hen is een domein-overstijgende aanpak nodig. Binnen ‘GeWelDig’ onderzoeken we daarom samen met onze partners welke informatie nodig is voor professionals om effectief te handelen. Hierin nemen we de wensen van cliënten mee rondom digitale monitoring van gezondheid en welzijn. Ook onderzoeken we hoe samenwerking over domeinen heen op basis van deze data georganiseerd kan worden.’’

Door middel van co-designsessies wordt gebouwd aan een werkbare oplossing die bijdraagt aan betere, efficiëntere en meer gepersonaliseerde zorg en ondersteuning.