Lector Kariene Mittendorff neemt afscheid: ‘De student stond altijd centraal’

Dat is ook het vertrekpunt van ons gesprek, als we elkaar op een donderdagmiddag in Deventer treffen bij de Academie Pedagogiek en Onderwijs waar het lectoraat aan verbonden is. De meeste studenten zijn naar huis, maar in een paar lokalen is er nog les. In een volle ruimte houdt een groep studenten een presentatie voor klasgenoten. De deur staat open, waardoor we af en toe een flard van hun woorden opvangen.

“Voor mij is er altijd één rode draad geweest: het hart dat ik heb voor de student,” zegt Kariene bij aanvang van ons gesprek. “De student die je in z’n totaliteit moet zien. Voor wie je aandacht moet hebben, als uniek mens. Niet als één van de velen die hier een opleiding doorlopen. In al mijn onderzoeken en projecten heeft de ontwikkeling van studenten én studentenwelzijn altijd centraal gestaan. Maar ook de vraag: wat betekent het om studenten te helpen zich te ontwikkelen als professional op de arbeidsmarkt? Dat vraagt tegenwoordig veel meer dan de kennis en vaardigheden die bij een bepaald beroep horen,” zo blikt ze terug op een belangrijk aspect van haar aandachtsgebied. En op de afgelopen jaren waarin ze bij Saxion werkte. Eerst als onderzoeker, vanaf 2014 als associate-lector en sinds 2022 als lector. Kariene, die promoveerde op de kwaliteit van studieloopbaanbegeleiding, werkt al bij het lectoraat sinds de oprichting in 2009. Samen met één lector en een mede-onderzoeker stond ze destijds aan de basis van het onderzoek. Inmiddels bestaat het team uit twaalf collega’s en enkele studenten. Met een mooi onderzoeksportfolio, dat vanuit drie thema’s vormgegeven wordt.

Interessante uitkomsten

Er is veel goeds om op terug te kijken, vertelt Kariene. De afgelopen jaren was ze betrokken bij talloze grote projecten. Bijvoorbeeld rond Bachelorrendement, waar het onder meer ging over de kwaliteit van studieloopbaanbegeleiding. Of onderzoek naar de thuisgroepen waarin studenten en docenten gingen samenwerken. Ook was er een project met de technische opleidingen, rond het thema ‘reflectie’. En bij het project ‘Help, waar is mijn vak gebleven?’ dat nog steeds loopt, ligt de focus op de verschuivende rol van de docent, van kennisoverdrager naar coach. Er was veel meer. Te veel om op terug te blikken. Maar toch, is er nu iets dat mooi is om uit te lichten? Kariene: “Uiteindelijk heb ik altijd ruimte gehouden voor het zélf afnemen van interviews met studenten. Dat directe contact vond ik één van de leukste dingen om te doen. Want dat was het moment om de verhalen op te halen. Bijvoorbeeld voor een onderzoek naar studentenwelzijn tijdens de stage van studenten van onze Academie Gezondheidszorg. Dat leverde interessante uitkomsten op.”

Prestatiedruk

Toch maar inzoomen dan, want het kenmerkt de passie waarmee Kariene haar werk als lector vormgaf. Het betreffende onderzoek vond plaats onder tweedejaars studenten die stage liepen, bijvoorbeeld bij een thuiszorgorganisatie. Uit de uitkomsten bleek dat veel studenten hun stageperiode als zwaar aanmerkten. “Maar om hele andere redenen dan je misschien zou denken,” legt Kariene uit. “Je vult al snel in dat studenten zo’n werkomgeving in de thuiszorg enerverend of belastend zouden vinden. Maar ze kwamen juist terecht bij prachtige organisaties, met fijne teams en goede begeleiding. Hun welzijn stond veel meer onder druk door de hele context waarin zij de stage moesten lopen. Door behoorlijk veel opdrachten voor de opleiding, een bijbaan om financieel rond te kunnen komen, een vol privéleven. Kortom: er was zoveel druk dat het voor studenten moeilijk bleek om prioriteiten te stellen en voldoende rust te nemen. Vanuit dit onderzoek hebben we aanbevelingen aan de academie gedaan, die bijdragen aan het welzijn van de studenten. Ik heb studenten, ook hierbij, altijd gevraagd: ‘Wat vind jij nu écht belangrijk in het onderwijs?’ De uitkomsten laten zien hoe relevant dit onderzoek is, in een wereld die er inmiddels heel anders uitziet dan toen ik jonger was.”

Perspectief van de student

Kariene doorleefde het de afgelopen jaren allemaal, vult collega Irene Visscher-Voerman aan. Als lector Innovatief & Effectief Onderwijs werkte ze lange tijd zij aan zij met haar collega. “Het centraal stellen van de student én het doorleven van onderzoek...het concretiseren en tot de kern komen: het kenmerkt Kariene,” aldus Irene. “Haar kracht is dat ze altijd het perspectief van de student kon zien. Bijvoorbeeld door de juiste vragen te stellen als het onderzoek in haar ogen te abstract werd. Of wanneer het te veel op de docent of de leeromgeving gericht bleef. Dan zei Kariene altijd: ‘Mensen, wat heeft de studént hier aan? Richten we ons niet te eenzijdig op de professionele vaardigheden? Waar is de student als mens?’ Daarmee heeft ze ook de blik van de onderzoekers in ons lectoraat blijvend verruimd. Altijd was er haar pedagogische perspectief, naast de onderwijskundige blik die anderen hadden. En die blik van Kariene houden we ook vast. Want als je eenmaal zo’n perspectief hebt aangenomen, laat je dat niet meer los. Het is net als fietsen. Als je weet hoe dat moet, vergeet je het nooit meer; kun je niet meer níet fietsen!”

Vervolgstap

Het zijn warme woorden bij een afscheid dat aanstaande is. Bij Kariene ontstond na zestien jaar het verlangen naar een nieuw hoofdstuk - buiten Saxion – en daarom oriënteert ze zich op een mooie vervolgstap in haar carrière. Ze vindt het goed daar even de tijd voor te nemen en kijkt met energie naar de toekomst, vertelt ze. Nu is er tijd voor reflectie. De afgelopen jaren zag ze hoe de veranderende maatschappij zijn weerslag had op studenten. “Hun wereld is groter geworden, bijvoorbeeld door sociale media. Dat heeft ook impact op hun welzijn. Verschillende studenten hebben een complexe privésituatie of psychische problemen. Dat nemen ze mee de hogeschool in. Dus dat heeft ook invloed op hoe ze bij ons kunnen studeren. Daarom is het zo belangrijk dat Studentenwelzijn de laatste jaren op de kaart is gezet en een onderzoeksthema is geworden.”

Het belang van de mens

Dat onderzoeksthema wordt ook zeker voortgezet, vertelt Irene. “Studentenwelzijn is en blijft een relevant maatschappelijk onderwerp. In een wereld vol technologische ontwikkelingen, zoals AI, wordt de mens juist steeds belangrijker. We moeten anders leren denken en samenwerken. Daarin is ons onderzoek, ook in algemene zin, belangrijker dan ooit. We zetten de drie onderzoekslijnen binnen ons lectoraat dan ook voort. Sommige projecten temporiseren we iets, of sturen we anders aan. Andere onderzoeken lopen af. Door ons werk opnieuw in te richten, kunnen we de onderzoekslijn van Kariene voortzetten met de ervaren onderzoekers die al vele jaren onderdeel uitmaken van ons team.” Dat ziet Kariene zelf ook: “Met mijn vertrek verdwijnt gelukkig niet alle expertise op dit thema. Dat vind ik natuurlijk een fijne gedachte.”

Paraplu

Als we kijken naar de overige onderzoekslijnen van het lectoraat Innovatief & Effectief Onderwijs dan blijven, naast Studentsucces, de thema’s Blended Leren en Innovatieve Leerarrangementen de komende jaren een paraplu voor onderzoek, vertelt Irene. De steeds grotere rol van technologie is een belangrijk thema: wat doe je online en offline? Wat betekent dat voor de rol van de docent? Hoe kun je technologie inzetten om onderwijs flexibeler te maken, maatwerk te bieden? En wat is daarin wenselijk en niet? Het zijn allemaal vragen die de komende jaren verder aan bod komen. Net als de manier waarop studenten samen mét en in het werkveld kunnen leren. Door professionals en jonge studentprofessionals samen te laten werken en leren aan grote maatschappelijke vraagstukken. Op het gebied van studentsucces en -welzijn zal de focus verder komen te liggen op de enorme diversiteit binnen de studentenpopulatie. “In één klas komt de wereld bij elkaar, zegt Irene. “De ene student heeft een vorm van autisme, een ander heeft een visuele beperking. En dan zijn er ook studenten die privé extra uitdagingen hebben door mantelzorg. Zo heeft ieder een verhaal. Hoe zorg je ervoor dat je betekenisvol onderwijs blijft bieden voor groepen studenten met zo’n grote diversiteit? Wat vraagt dat van de docent en de inrichting van de leeromgeving? En welke bijdrage kunnen we daarin van studenten zelf verwachten?”

Grote gemene deler

Toch is er altijd die grote gemene deler. Het onderzoek van het lectoraat draait namelijk altijd om de driehoek student-docent-leeromgeving. “Als je je afvraagt wat iets betekent voor een student, dan is dat direct verbonden aan de vraag wat de rol van de docent en de leeromgeving zal zijn. En andersom,” aldus Irene. We concluderen dat het drie knoppen zijn, waaraan je kunt draaien. Zodra je er één verder openzet, heeft dat direct effect op de andere twee. Die driehoek is in al het onderzoek verweven, legt Irene uit. “En dus kunnen we dan ook verder met de professionele nalatenschap van Kariene, al het mooie werk dat ze voor ons lectoraat verricht heeft. Want uiteindelijk doen we het voor de student.”

Met welk gevoel laat Kariene Saxion na zestien productieve jaren achter? “Ik ben trots op zoveel mensen die bij Saxion werken, vanuit hun hart voor de student. En ik heb veel vertrouwen in de collega's van het team van het lectoraat Innovatief & Effectief Onderwijs. Allemaal werken ze hard voor het verbeteren van onderwijs voor studenten. Ieder vanuit z’n eigen expertise. Iedereen is doordrongen van de grote thema’s die nu op onderwijsgebied spelen. Het belang van de student moet daarin voorop blijven staan. Dat past ook bij hoe ik het zelf altijd heb gezien en gevoeld.”

Fotografie: Thomas Busschers - Dienst Marketing Communicatie