Nieuwe impuls voor digitale buurtantenne: samen werken aan betere vroegsignalering in de wijk
Sociaal werkers en andere professionals in de wijk zien dagelijks wat er speelt in buurten en wijken. Toch blijven belangrijke signalen over kansen, zorgen en behoeften van inwoners vaak onzichtbaar of versnipperd. Dankzij twee recent toegekende subsidies krijgt het project Signals of Change een vervolg. In de komende jaren werken kennisinstellingen, welzijnsorganisaties, gemeenten, zorgorganisaties, woningcorporaties en technologiepartners samen aan de verdere ontwikkeling van een innovatieve digitale buurtantenne en een nieuwe datagedreven werkwijze voor vroegsignalering.
Problemen in de wijk eerder zichtbaar maken
Wijkprofessionals zoals opbouwwerkers, jongerenwerkers, woonconsulenten en wijkverpleegkundigen spelen een belangrijke rol bij het vroegtijdig signaleren van ontwikkelingen in de wijk. Hiermee voorkom je dat problemen escaleren en worden kansen bijtijds benut.
Tegelijkertijd is het lastig om een actueel en volledig beeld te krijgen van wat er leeft onder inwoners. Veel signalen blijven verborgen of worden pas zichtbaar als het te laat is, terwijl kwetsbare groepen soms helemaal buiten beeld blijven. Een wijkconsulent van woningbouwcorporatie DeltaWonen vat het probleem samen:
"Het is heel lastig om grip te krijgen op wat er precies aan de hand is. Mensen maken er weinig of nooit melding van. Er speelt gewoon best veel achter de voordeur, ook dingen die te laat gezien worden."
Het consortium ziet actuele, kwalitatieve gegevens - warme data - als mogelijke oplossing. Deze warme data en technologie om signalen uit deze data af te leiden kunnen een gesprek tussen professionals van verschillende organisaties ondersteunen.
Van verkenning naar doorontwikkeling
Het nieuwe project bouwt voort op de resultaten van een eerder verkenningstraject. In dat voortraject onderzochten onderzoekers, studenten en praktijkpartners hoe technologie kan bijdragen aan vroegsignalering in de wijk.
Samen werden de dagelijkse praktijk van wijkprofessionals, bestaande werkprocessen en behoeften van inwoners in kaart gebracht. Ook zijn verschillende participatiemethoden verkend om signalen van inwoners op te halen. Daarnaast werd een eerste prototype ontwikkeld van een digitale buurtantenne: een applicatie die professionals ondersteunt bij het verzamelen, delen en duiden van signalen uit de wijk.
De inzichten uit deze verkenning maakten duidelijk dat er behoefte is aan een domeinoverstijgende aanpak waarin professionals, inwoners en technologie elkaar aanvullen.
In het voortraject zijn verschillende concepten uitgedacht en interactieve mock-ups gemaakt.
Een digitale buurtantenne voor de wijk
In de nieuwe projectfase wordt een datagedreven werkwijze voor vroegsignalering ontwikkeld en getest in de praktijk, gebaseerd op de inzichten uit de verkennende projecten.
De ontwikkeling van een door AI-gedreven digitale buurtantenne ondersteunt deze nieuwe werkwijze. De buurtantenne helpt professionals bij het verzamelen, delen en interpreteren van signalen uit de wijk. Daarbij wordt gebruikgemaakt van verschillende databronnen, waaronder signalen van inwoners, ervaringen van professionals en beschikbare registratiedata.
Naast de technologie ontwikkelen de partners ook:
- een gezamenlijke werkwijze voor domeinoverstijgende vroegsignalering;
- nieuwe participatietechnieken om van inwoners te leren wat er speelt in de wijk – ook van inwoners die lastig te bereiken zijn.
- een training voor wijkprofessionals gericht op het aanleren van deze nieuwe manier van werken, inclusief data- en AI-geletterdheid.
Technologie als ondersteuning van professioneel vakmanschap
De digitale buurtantenne is nadrukkelijk bedoeld om het werk van professionals te verreiken en beter grip te krijgen op wat speelt in de wijk.
"Technologie kan professionals helpen om patronen en signalen zichtbaar te maken die anders onopgemerkt blijven. Maar uiteindelijk blijft het professionele oordeel van wijkprofessionals leidend. De buurtantenne ondersteunt het gesprek en de samenwerking, niet andersom."
Samen ontwikkelen met inwoners en professionals
Een belangrijk uitgangspunt van het project is dat de nieuwe werkwijze en technologie samen met wijkprofessionals én inwoners worden ontwikkeld. Door hun kennis, ervaringen en behoeften centraal te stellen, ontstaat een oplossing die aansluit bij de dagelijkse praktijk en daadwerkelijk toepasbaar is.
De eerste toepassingen in de praktijk vinden plaats in Zwolle. De opgedane kennis wordt vervolgens gedeeld met organisaties binnen en buiten de regio, zodat de aanpak ook elders benut kan worden.
Samenwerkingspartners
Het project wordt uitgevoerd door een breed consortium van kennisinstellingen, welzijnsorganisaties, gemeenten, woningcorporaties, zorgorganisaties en technologiebedrijven. Het lectoraat smart cities van hogeschool Saxion is de penvoerder. Betrokken partners zijn onder andere Hogeschool Saxion, Hogeschool Viaa, Travers Welzijn, WijZ/De Kern, DeltaWonen, Gemeente Zwolle, Icare, Hof van Welbevinden, AdSysCo, Amulet en Esri. Daarnaast dragen organisaties uit andere regio's bij via een expertgroep die de resultaten toetst op toepasbaarheid en opschaalbaarheid.
Over Signals of Change
Signals of Change richt zich op het ontwikkelen van nieuwe manieren om kansen, zorgen en behoeften in wijken vroegtijdig zichtbaar te maken. Door technologie, data, professionele expertise en inwonersparticipatie te combineren, draagt het project bij aan sterkere buurten, betere samenwerking tussen organisaties en een meer preventieve aanpak binnen zorg en welzijn.