Uniek bordspel helpt studenten bij co-creatie

Annelieke Driessen en Rick Burggraaf, onderzoekers van het lectoraat Smart Health, werkten het afgelopen jaar aan de ontwikkeling van het spel. Ze zijn trots op het eindresultaat: ‘’Er zijn al veel hulpmiddelen beschikbaar rondom co-creatie, maar deze zijn moeilijk te vinden én heel specifiek voor een bepaalde doelgroep of juist generiek. Bestaande hulpmiddelen zijn niet gericht op mensen met beperkte basisvaardigheden. Hierdoor zijn er weinig concrete aanknopingspunten hoe je als onderzoeker of student juist deze mensen betrekt bij onderzoek. Daar hebben wij met dit spel nu verandering in gebracht: het spel biedt concrete tips en leert studenten hoe zij mensen met beperkte basisvaardigheden bij hun onderzoekprojecten kunnen betrekken.’’ 

Het onderzoek

Met behulp van literatuuronderzoek en interviews met onderzoekers, docenten en iemand met beperkte basisvaardigheden is informatie verzameld over co-creatie. Annelieke en Rick: ‘’Hieruit kwamen vier zaken naar voren waar onderzoekers vaak tegenaan lopen: hoe bereik ik mijn doelgroep, hoe positioneer ik mezelf als onderzoeker, welke rol kunnen deelnemers spelen in het traject en hoe voer je dit écht uit? Om studenten hierbij te ondersteunen hebben we ‘Let’s Co-Create’ ontwikkeld. ‘’Het spel biedt studenten handvatten, het prikkelt om over co-creatie na te denken en het laat het belang hiervan zien.’’

Co-creatie

‘’Co-creatie is best lastig’’, vertelt Annelieke Driessen, onderzoeker Behoeftegedreven innoveren in gezondheid en zorg. ‘’Bij deze werkvorm staat de input van gebruikers of inwoners centraal en werk je als onderzoeker nauw samen met mensen met verschillende perspectieven of vaardigheden. Er zijn niet altijd concrete aanwijzingen hoe je dit het beste kunt aanpakken. Als onderzoekers moet je je flexibel opstellen, open communiceren en je eigen aannames bevragen. Zelfs voor ervaren onderzoekers kan het complex zijn om dit goed uit te voeren. Maar het levert ook veel op; dankzij co-creatie kunnen onderzoeksresultaten bijvoorbeeld beter aansluiten op behoeftes en wensen uit de praktijk.’’

Het betrekken van mensen met beperkte basisvaardigheden bij onderzoek is noodzakelijk, stellen de onderzoekers. Rick Burggraaf, junior onderzoeker Innoveren in gezondheid en zorg, vertelt: ‘’Hierdoor haal je meer diverse perspectieven en behoeftes op. En daardoor kun je iets ontwikkelen dat écht aansluit bij de mensen voor wie het is bedoeld.’’

Coöperatief spel

Het bordspel ‘Let’s Co-Create’ is geïnspireerd op ‘Levensweg’, waarin spelers levenskeuzes maken. Hiervoor hebben de onderzoekers gekozen omdat het zowel gaat om kennis en voorbereiding, als om omstandigheden en keuzes die je als speler maakt. In het coöperatieve spel kunnen de spelers punten verdienen door vragen te beantwoorden in drie categorieën: het winnen van vertrouwen van de doelgroep, toegankelijkheid van het onderzoek en inzicht. Doel is, naast het leerproces zelf, om op basis van een casus zoveel mogelijk deelnemers te werven voor een onderzoek. Aan de start van het spel beginnen de spelers met een lege ‘gesprekstafel’ als pion. Gedurende het spel zijn deelnemers, gekleurde staafjes, te verdienen die plaatsnemen aan de tafel. Annelieke legt uit: ‘’Tijdens het spel kun je deelnemers voor je onderzoek werven, maar ook weer kwijtraken. Bijvoorbeeld op het vakje ‘een deelnemer voelt zich niet op zijn of haar gemak’, raak je een staafje kwijt’’. Rick: ‘’Of denk aan het gebruik van het juiste taalniveau van je onderzoeks-uitnodiging of het verwelkomen van onderzoeksdeelnemers bij de ingang van een gebouw, om de weg te wijzen. Als je zelf kunt lezen en schrijven is het makkelijk om de bordjes in een gebouw te volgen. Maar juist voor mensen die deze vaardigheden niet hebben, moet je hier goed over nadenken, om de drempel om mee te doen te verlagen. Deze onderwerpen kom je als speler tegen in Let’s Co-Create.’’

Professionals van de toekomst

Het spel is gemaakt om in te zetten binnen het onderwijs. Karin Dijkstra, lector Gezondheidsbevordering in de leefomgeving, ziet duidelijk de meerwaarde van het spel voor het onderwijs. ‘’De ontwikkeling van Let’s Co Create valt binnen HealthTech in Society en sluit aan op de doelstelling van het toegankelijk en inclusief maken van technologie. Gezondheidsvaardigheden spelen hierbij een belangrijke rol; hoe zorg je dat ook de stem van mensen met beperkte gezondheidsvaardigheden invloed heeft op hetgeen je ontwikkelt of ontwerpt? Door het spel te spelen doe je kennis op over waarom het belangrijk is om een co-creatie-sessie inclusief te organiseren, maar leer je aan de hand van concrete werkvormen en handreikingen ook hoe je dit doet. Door dit spel in te zetten in het onderwijs leren studenten, de professionals van de toekomst, spelenderwijs hoe zij dit kunnen aanpakken. Het is mooi om te zien dat we binnen dit grote samenwerkingsprogramma een heel concreet product hebben opgeleverd dat impact heeft op het onderwijs.’’

Door verschillende docenten is al enthousiast gereageerd op de vraag of ze het spel zouden willen gebruiken in een les of module, vertellen Rick en Annelieke. ‘’Bijvoorbeeld in het Smart Solutions Semester is dit heel passend. Ook voor docenten die zelf weinig ervaring hebben met co-creatie is het spel goed te gebruiken en te faciliteren, dankzij het bijbehorende informatieboek.’’

Getest door studenten

Studenten van de opleiding Verpleegkunde hebben de testversie van het spel samen met een docent gespeeld. Hieruit kwam nuttige feedback voor de definitieve uitwerking, vertellen de onderzoekers. ‘’Deze sessie heeft richting gegeven aan het uiteindelijke spel.’’ Op basis van de feedback van studenten is besloten om het spel zo te maken dat het in twee versies kan worden gespeeld; de basisversie wordt gespeeld met een onderzoekscasus van het lectoraat Smart Health. In deze casus staat co-creatie met vrouwen met een migratieachtergrond in de Rivierenwijk in Deventer centraal. Deze versie is bedoeld als eerste kennismaking met co-creatie met mensen met beperkte basisvaardigheden. In de projectversie gebruiken studenten hun eigen project om met co-creatie aan de slag te gaan en levert het spel uiteindelijk concrete aanknopingspunten op voor de organisatie van co-creatiesessies in dat project. In beide versies vullen de studenten op een werkblad gezamenlijk in hoe zij een co-creatie bijeenkomst zouden opzetten.

Van klankbord naar co-creatie

Let’s Co-Create is het eindresultaat van het onderzoek ‘Van klankbord naar co-creatie’, dat mogelijk is gemaakt door het Centre of Expertise TechYourFuture. Hierin stond de vraag centraal hoe je, in plaats van mensen in een sociaal kwetsbare positie enkel als klankbord te gebruiken, écht met hen kunt samenwerken. Doel was om op basis van de eerder gemaakte publicatie een toolkit te ontwikkelen die ondersteuning biedt bij het betrekken van mensen met ervaringskennis bij innovatieprocessen. Mirte Disberg, van TechYourFuture en adviseur Onderwijs-Arbeidsmarkt, is enthousiast over Let’s Co-Create als eindproduct. ‘’Met dit spel is een manier gevonden om hier spelenderwijs mee te oefenen. Het spel daagt op een leuke en laagdrempelige manier uit. Tegelijkertijd laat het de weerbarstigheid van de realiteit zien én de waarde van het opbouwen van vertrouwen en verbinding zoeken met mensen met beperkte basisvaardigheden voordat je daadwerkelijk start met een onderzoek.’’

En dat is nu juist zo belangrijk, vertelt Mirte Disberg. ‘’Technologie sluit niet altijd aan bij wat deze mensen nodig hebben. We bereiken deze grote groep mensen onvoldoende, terwijl er juist aandacht nodig is voor de problematiek die bij hen speelt. Dit spel laat zien dat je als onderzoeker een veel beter beeld krijgt van wat mensen met beperkte basisvaardigheden nodig hebben door met hen samen te werken. Zo kom je tot betere inzichten en oplossingen met meer impact en uiteindelijk tot betere zorg. Het zou mooi zijn als studenten, onderzoekers en docenten door het spel geprikkeld worden om op een andere manier te kijken en binnen hun onderzoek en interventies co-creatie leren gebruiken. Ik raad iedereen, ook binnen andere domeinen dan de zorg, aan om het te spelen.’’

Leerzaam

Ook de onderzoekers hopen dat het spel veel gebruikt gaat worden. Rick Burggraaf: ‘’Dan is ons werk echt geslaagd.’’ Annelieke Driessen vult aan: ‘’Ik hoop dat het studenten houvast geeft bij co-creatie. Let’s Co-Create is concreet en open vormgegeven. Er zitten veel verschillende elementen in, zoals vakjes om ervaringen uit te wisselen en vakjes met vragen of tips voor meer informatie. Kortom, het is leuk én leerzaam.’’

Fotografie: Thomas Busschers