Erik en Emma kiezen bewust voor forensische zorg: ‘Juist de kleine stappen maken dit werk waardevol’

Een bewuste stap naar een bijzonder werkveld

Erik ging aan de slag bij Trajectum, Emma op een longstayafdeling binnen de tbs. Hun achtergrond is verschillend, maar in hun motivatie vinden ze elkaar snel. Ze willen werken met mensen die vaak vooral worden bekeken vanuit hun delict, terwijl er altijd ook een mens achter dat verhaal schuilgaat.

Erik is 32 en wist al veel langer dat hij deze kant op wilde. Door een ongeluk en meerdere hersenbloedingen liep zijn leven anders dan gepland. Toch voelt zijn keuze niet als te laat. Integendeel. Juist de levenservaring die hij onderweg opdeed, neemt hij nu mee in zijn werk. “Ik begin er eigenlijk nu pas mee, met wat ik tien jaar geleden al wilde doen”, vertelt hij. Inmiddels merkt hij dat hij goed op zijn plek zit. “Ik zit eigenlijk wel lekker. Werken gaat goed, school gaat goed.”

Emma is 27 en maakte juist een heel andere overstap. Zij werkte eerst in het toerisme en deed daarnaast vrijwilligerswerk in de zorg. Via een vriendin die al in het werkveld zat, groeide haar interesse in de forensische zorg. Na een open dag bij Saxion bleef dat idee hangen. Toen ze verhuisde van de Achterhoek naar Brabant, besloot ze het roer om te gooien. “Toen dacht ik: nu ga ik alles maar omgooien en gewoon doen wat ik echt heel graag wil.”

Kleine stappen maken het verschil

Wat hen allebei aanspreekt, is de combinatie van zorg, menselijkheid en ontwikkeling. Emma werkt met cliënten die vaak geen uitzicht meer hebben op terugkeer naar buiten. Juist daarom zit de betekenis van haar werk voor haar in kleine momenten. “Dat je iets kan toevoegen aan hun leefomgeving, aan hun dag. Zelfs een kleine overwinning, zoals een rondje wandelen over het terrein, kan al iets heel groots zijn.” Ze vindt het belangrijk om naast cliënten te staan, niet boven hen.

Erik herkent dat meteen. Hij werkt met mensen met een verstandelijke beperking, vaak in combinatie met psychiatrische problematiek en een forensische achtergrond. Volgens hem gaat het om een doelgroep die in het leven vaak overvraagd is. In zijn werk draait het daarom om stap voor stap ruimte maken voor ontwikkeling. Door laagdrempelig contact, passende dagbesteding en soms zelfs een eerste stap richting werk, ziet hij cliënten groeien. “Stap voor stap”, vat hij het samen.

Waarom duaal goed bij hen past

Dat ze voor de duale route kozen, is geen toeval. Erik en Emma zijn op dit moment de enige twee duale studenten binnen de opleiding. Voor hen is dat juist een voordeel. Omdat ze allebei nieuw zijn in het werkveld, helpt het dat er extra ruimte is om terug te blikken, vragen te stellen en theorie direct aan de praktijk te koppelen. Emma ervaart dat als heel waardevol: “Het is superfijn dat je een extra moment in de week hebt om samen te sparren en terug te komen op de les van de dag ervoor.”

Ook Erik merkt hoe belangrijk die extra begeleiding is. In zijn geval werd de duale route zelfs vanuit de praktijk aangeraden. Juist voor zij-instromers biedt die volgens hem net wat meer houvast. En dat is welkom in een werkveld waarin veel tegelijk op je afkomt.

Leren in de les, toepassen op de werkvloer

Die directe verbinding tussen leren en werken zien ze allebei als een groot voordeel. Wat je in de les bespreekt, kom je op de werkvloer tegen. En wat je in de praktijk meemaakt, krijgt in de opleiding meteen betekenis. Daardoor wordt leren concreet en toepasbaar. Tegelijk is het ook intensief. Emma noemt haar week lachend “chaos”, maar wel op een goede manier. Het is veel, zegt ze, maar ook juist heel leuk. Erik werkt in de praktijk vaak meer uren dan in zijn contract staat, mede door de krapte in de sector en doordat hij zich sterk betrokken voelt bij zijn team en cliënten.

Zorg en veiligheid komen steeds samen

Dat maakt het werk soms ook zwaar. In de forensische zorg komen zorg en veiligheid voortdurend samen. Erik maakte onlangs een heftig incident mee op de groep. Zo’n ervaring laat volgens hem zien hoe belangrijk het is om steeds scherp te blijven op veiligheid, structuur en begrenzing, terwijl je cliënten tegelijk ruimte wilt geven om zich te ontwikkelen. Zeker bij kwetsbare doelgroepen vraagt dat veel van je als professional.

Een opleiding die dicht bij de praktijk staat

Toch is het niet alleen de praktijk die de opleiding voor hen sterk maakt. Ook over het onderwijs zijn ze positief. Omdat de opleiding nieuw is, is nog niet alles helemaal uitgekristalliseerd. Juist dat ervaren zij als prettig. Veel docenten komen rechtstreeks uit het werkveld en brengen hun praktijkervaring mee de les in. Daardoor voelt het volgens Erik alsof studenten en docenten de opleiding samen vormgeven. Emma vult aan dat het veel waard is om les te krijgen van mensen die echt begrijpen wat je in dit werk kunt tegenkomen.

Meer zien dan een delict

Wat hen verder opvalt, zijn de misvattingen die veel mensen nog hebben over de forensische zorg. Emma merkt dat cliënten in tbs of andere forensische settings vaak worden teruggebracht tot hun delict. “Het grootste vooroordeel is dat het monsters zijn”, zegt ze. Maar achter die deur zit volgens haar nog altijd een mens. Iemand met een geschiedenis, vaak ook met eigen trauma’s, en iemand die meer is dan het ergste wat hij of zij heeft gedaan.

Ook Erik ziet dat beeld vaak terug, bijvoorbeeld in de manier waarop in de media over straf en tbs wordt gesproken. Volgens hem blijft vooral het strafdeel hangen, terwijl juist behandeling en begeleiding op de lange termijn het verschil maken. Precies daarin zit voor hem de waarde van dit werk: niet wegkijken, maar proberen te begrijpen waarom iemand doet wat die doet en wat nodig is om risico’s te verkleinen en perspectief te bieden.

Voor wie is de opleiding Ad Forensische Zorg dan een goede keuze?

Voor Erik en Emma is dat duidelijk. Je moet bereid zijn verder te kijken dan een delict. Je moet naast mensen willen staan, niet boven hen. Je moet discreet zijn, stevig in je schoenen staan en tegen een stootje kunnen. Maar bovenal moet je gemotiveerd zijn om in een complex werkveld echt iets te betekenen.

Hun verhaal laat zien dat forensische zorg niet voor iedereen is. Maar als je bewust kiest voor dit werkveld, kies je wel voor een omgeving waarin je iedere dag verschil kunt maken. Soms groot, vaak klein, maar altijd van betekenis.