Terechtkomen op de juiste plek: iets wat iedereen graag wil. Voor sommige vwo-leerlingen geldt dat ze de keuze voor een hbo-opleiding al bij voorbaat uitsluiten, en dat terwijl een hogeschool juist een plek kan zijn die het best aansluit bij hun wensen en talenten. Onderzoeker Danique Hofstee vertelt ons meer over een nieuwe vwo-route voor de Saxion-bachelor ICT. Linda Veldhuis, decaan in het voortgezet onderwijs, wacht met smart op zo’n route. “We willen zo goed mogelijk aansluiten bij de student, maar ook bij wat het werkveld nodig heeft.”
Lang niet alle routes zijn vrij van omwegen; soms zijn die omwegen verrassend waardevol. Danique Hofstee ging naar de kunstacademie, doorliep een master techniekfilosofie, en ontdekte pas daarna hoezeer ze eigenlijk geïnteresseerd is in de technologie zelf. Het maakt van haar de creatieve, maatschappelijk betrokken onderzoeker die ze vandaag de dag is. Maar voor andere mensen heeft een snellere route naar de techniek toch de voorkeur; of ze zich daar nou al bewust van zijn of niet. Vanuit die overtuiging draagt Danique bij aan de ontwikkeling van een driejarige vwo-route voor de bacheloropleiding ICT.
Ook Linda Veldhuis, decaan havo/vwo bij het Montessori College Twente, hecht veel waarde aan de juiste route. Het liefst ziet ze dat alle scholieren die ze spreekt terechtkomen op de plek die het best bij hen past; voor een vwo’er kan dat dus ook het hbo zijn. “Zoals ik het interpreteer, gaat het erom dat we het hbo óók interessanter maken voor vwo-leerlingen. Het beeld dat vwo’ers hebben begint wat te kantelen; zij durven nu ook naar het hbo te kijken. Toch blijven er altijd nog ouders of andere mensen die zeggen: dat is toch zonde, als je een vwo-diploma hebt.”
Bij ICT zien we nu best nog wel een homogene groep ... Samen met mijn collega Paul de Groot, die teamleider ICT is, ben ik toen gaan kijken hoe we ook andere doelgroepen kunnen bedienen.
Puzzelstukjes
Linda maakt graag duidelijk dat de keuze voor het hoger onderwijs helemaal niks met ‘zonde’ heeft te maken, maar met luisteren naar jezelf en je eigen talenten. De nieuwe vwo-route, waaraan nog volop wordt gewerkt, richt zich op vwo’ers met interesse in technologie. Vanwaar de specifieke koppeling met de bachelor ICT? Danique: “Bij ICT zien we nu best nog wel een homogene groep. Ik heb zelf al veel met inclusie gedaan binnen de IT, via ‘meer vrouwen in de techniek’ bijvoorbeeld. Samen met mijn collega Paul de Groot, die teamleider ICT is, ben ik toen gaan kijken hoe we ook andere doelgroepen kunnen bedienen. Daarbij hebben we nu ook de mogelijkheid om kritisch te kijken naar het onderwijs dat we aanbieden, en dat waar nodig aan te passen.”
Een van de conclusies was vervolgens dat vwo’ers een doelgroep vormen die relatief gezien nog wat minder door Saxion wordt bediend. Omdat zowel Danique als Paul actief zijn binnen ChipTech Twente Talent, vielen de puzzelstukjes toen op hun plek: er moest een vwo-route komen die kon bijdragen aan meer technisch talent voor de regio; iets wat past bij het gedachtegoed van het voorgenoemde samenwerkingsverband.
Onderzoeker Danique Hofstee is projectleider vwo-route ICT en actief binnen ChipTech Twente Talent.
Inclusief en praktijkgericht
De roep om meer technisch talent vraagt bijna automatisch om een inclusievere blik. “We kunnen ook een ander type leerling aantrekken,” vult Linda aan, “want een vwo-leerling denkt toch net iets anders dan de gemiddelde havo-leerling. En kijk, niet elke vwo-leerling is geschikt voor de universiteit. Veel leerlingen denken in eerste instantie van wel, maar er zijn er genoeg die helemaal niet blij worden van wetenschappelijk onderzoek. Dit is dan een heel goed opstapje. Ik hoop dat Saxion op termijn voor meer opleidingen een mooie route voor vwo’ers gaat verzorgen.”
Het kan helpen wanneer je vwo-leerlingen concreter laat zien wat een universitaire studie of een hbo-opleiding inhoudt. Daarbij is het volgens Linda belangrijk om het kwartje bij de scholier zelf te laten vallen. Bijvoorbeeld vanuit de vraag: ben ik liever theoretisch of toch meer praktijkgericht bezig? Danique legt uit: “Dan moet je dus denken aan het type vwo’er dat enthousiast wordt van het meer praktijkgerichte onderwijs. Zo’n leerling kun je bijvoorbeeld laten zien dat je in projecten van lectoraten mee kan draaien, of dat je begeleiding krijgt van mensen uit het bedrijfsleven. Natuurlijk zijn er ook vwo’ers die gewoon heel goed bij de universiteit passen.”
Over de streep
Bij het vormgeven van de vwo-route, focussen Danique en collega’s zich op een drietal persona’s: de ambitieuze vwo’er die concrete dingen wil doen, de vwo’er die met moeite het middelbare schooldiploma heeft gehaald, en de vwo’er die eerst naar de universiteit is gegaan en nu een overstap wil maken naar de meer praktijkgerichte kant. Om die verschillende persona’s over de streep te trekken, kan bijvoorbeeld worden aangegeven dat een vwo’er de hbo-opleiding ICT niet in vier, maar in slechts drie jaar kan voltooien.
Bij die kortere doorlooptijd gaat het niet om het ‘wegstrepen’ van vakken, benadrukt Danique, want het werkveld vraagt uiteindelijk toch om breed onderlegde professionals, die problemen van meerdere kanten kunnen bekijken. Het is meer zo dat de ICT-opleiding compacter aan een vwo’er kan worden aangeboden.
De stap van de havo naar het mbo wordt steeds normaler, maar dat was in het begin ook echt knokken. En nu zie ik leerlingen die een havo-diploma halen en daarna vrolijk naar het mbo gaan ... Dat gun ik de vwo’er ook zo.
Kwartje laten vallen
Wat heeft Linda nog nodig om dat kwartje bij de meer praktijkgerichte vwo’ers te laten vallen? “Als dit project gaat lopen, dan kunnen we hopelijk ook snel de succesverhalen laten zien; die heb je gewoon nodig. Want kijk, de stap van de havo naar het mbo wordt steeds normaler, maar dat was in het begin ook echt knokken. En nu zie ik leerlingen die een havo-diploma halen en daarna vrolijk naar het mbo gaan. Van hen hoor je steeds vaker: dit is voor mij gewoon de beste route. Dat gun ik de vwo’er ook zo.”
Ook belangrijk om niet te vergeten: het gaat niet per se om het één of het ander. Danique en collega’s willen binnen de vwo-route zorgen voor een zo soepel mogelijke aansluiting op aanverwante masters bij de Universiteit Twente. “Zodat je na drie jaar alsnog die universitaire master kan gaan doen. Dus stel, je hebt in eerste instantie het gevoel dat de universiteit niet zo bij je past, maar na drie jaar via onze route wil je toch verder studeren, dan kán dat. Dan krijg je eigenlijk the best of both worlds; je hebt die praktijkervaring, en die neem je ook weer mee de universiteit.”
Verder specialiseren
Wanneer er daadwerkelijk gestart kan worden met de vwo-route, zullen de nieuwe studenten beginnen met een breed jaar waarin alles met betrekking tot ICT voorbijkomt. In dat jaar wordt tegelijkertijd al wel de verbinding gelegd met de maatschappelijke opgaves waaraan een IT’er kan werken. In het tweede jaar kiezen studenten een richting waarmee ze persoonlijk de meeste affiniteit hebben; vanaf dat moment is er ruimte voor specialisatie.
Tijdens hun opleiding worden de studenten gestimuleerd om na te denken over de ethische kant van hun toekomstige vakgebied. Wanneer kies je bijvoorbeeld voor de toepassing van AI en wanneer niet? In het derde jaar volgt er weer een keuze: volg je een reguliere minor, of gebruik je de ruimte die je dan krijgt liever voor een universitaire premaster?
Waarom het inclusiever moet? Omdat er heel veel mensen zijn die eigenlijk prima zouden passen bij een ICT-opleiding, maar die nu gewoon hun weg nog niet weten te vinden.
Lijntje met het werkveld
Het werkveld is voor ICT-studenten nooit ver weg. Datzelfde geldt voor de ontwikkelfase waarin de nieuwe vwo-route zich nu bevindt. Danique: “Ik heb een team samengesteld van 15 mensen. Daarin zitten studenten, docenten en mensen uit het werkveld; een AI-expert, iemand die veel met startups heeft gedaan, maar bijvoorbeeld ook mensen die met maatschappelijke organisaties werken. Daardoor krijg je veel verschillende blikken, wat best wel wat afstemming vergt. Het is de bedoeling dat studenten straks vanaf hun eerste kwartiel direct in aanraking komen met mensen uit de praktijk, via gastcolleges, inspiratiesessies of projectbegeleiding.”
Dankzij het directe lijntje met het werkveld, ontstaat er een goede match tussen studenten en bedrijven. Ook bedrijven hebben behoefte aan een inclusievere groep IT’ers, en dan niet alleen omdat er in brede zin een tekort is aan technische professionals. Danique: “Waarom het inclusiever moet? Omdat er heel veel mensen zijn die eigenlijk prima zouden passen bij een ICT-opleiding, maar die nu gewoon hun weg nog niet weten te vinden.”
Meters maken
Een exacte startdatum is er in deze ontwikkelfase nog niet, maar zowel Danique als Linda willen het liefst zo snel mogelijk met de nieuwe vwo-route aan de slag gaan. Sowieso blijven ze zich allebei inzetten voor het bewustwordingsproces van jonge mensen die hun talenten leren kennen en een volgende stap willen zetten. Daarbij is er ook zeker aandacht voor waar de regio, of breder gezien de samenleving om vraagt.
IT is overal om ons heen, geeft Danique nog maar eens aan. Tijd om nieuw talent wegwijs te maken. “Iedereen wordt blij van mensen die met passie hun werk doen en die gewoon lekker in hun vel zitten; dát zijn de mensen die meters maken, en die nieuwe dingen ontwikkelen.”
Fotografie: Thomas Busschers
