Het Saxion-moment van Marjon: de dans die alles in beweging bracht

Het is zo’n moment dat nog steeds op het netvlies staat van Marjon van Zalk, al twintig jaar werkzaam voor Saxion, waarvan tien jaar in de rol van course director voor de nationale en internationale bachelor-opleiding Fysiotherapie. “Onze internationale opleiding heeft op dit moment studenten vanuit zo’n 55 verschillende nationaliteiten. Ze komen onder andere uit Canada, Zimbabwe, China, Thailand, de Baltische Staten, Ierland en Noorwegen. Met de hogeschool uit Oslo hebben we al 25 jaar een stabiele samenwerking,” vertelt Marjon.

Aantrekkingskracht

Het roept direct een vraag op: wat is de enorme internationale aantrekkingskracht van deze Saxion-opleiding? Die ligt in het feit dat Fysiotherapie in Nederland een vak is waarvoor studenten tot zelfstandige gezondheidsprofessional worden opgeleid. “Nederlandse fysiotherapeuten kunnen en mogen zelf een fysiotherapeutische diagnose stellen en een behandeldoelstelling bepalen. In andere landen, waaronder Duitsland, is fysiotherapie een door een arts gestuurde professie. Daar leren studenten alleen het handelen, niet het klinisch redeneren daarbij. Wereldwijd is Nederland één van de weinige landen waar het onderwijs en zorgsysteem is ingericht op die zelfstandig opererende fysiotherapeut. Bij ons krijgen studenten dus ook vakken op het gebied van fysiologie en pathologie.”

Gezondheid is ook cultuur

Zodoende worden jaarlijks bij Saxion veel internationale studenten opgeleid tot fysiotherapeut. Maar daar ligt direct ook de uitdaging om deze studenten geplaatst te krijgen in stages. “Die uitdaging zit voor een deel op de taal- en cultuurbarrière, merken we in Twente,” zegt Marjon. “Gezondheid is namelijk ook deels cultuur. Neem alleen al een aspect als pijnbeleving. Menig inwoner uit deze streek omschrijft pijn als: ‘Mwa, het geet nog wa.’ Internationale studenten kunnen dat understatement letterlijk opvatten. Kortom: er is ogenschijnlijk niet zoveel aan de hand, terwijl de cliënt op zijn eigen manier aangeeft dat er wel degelijk sprake is van pijn. Daarom hebben studenten vanuit een andere cultuur op dat gebied een extra ontwikkeling door te maken.”

Klas op Wielen

De ontwikkeling en implementatie van het Saxion Onderwijs Model, inmiddels zo’n zeven jaar geleden, zorgde voor een nieuw soort onderwijs binnen de opleiding. Marjan was er intensief bij betrokken, zowel voor de Nederlandse als internationale Fysiotherapie-opleiding. Eén van de onderdelen was het intensiever leren in de praktijk, eigenlijk al vanaf dag één, legt Marjon uit. “Niet alleen in stages, maar ook door studenten op andere manieren met de praktijk in aanraking te laten komen. Zo gaan ze in ‘Klas op Wielen’ in gesprek met ervaringsdeskundigen. Zij hebben uitleenlopende beperkingen en vertellen daarover in de gastlessen die ze bij ons verzorgen. Studenten leren van hen bijvoorbeeld over de enorme impact van het hebben van een grote handicap.”

Bakfiets

Andere voorbeelden zijn activiteiten in wijken met verschillende sociaal-economische profielen. Van de Enschedese wijk Pathmos tot het Hengelose Slangenbeek. “Samen met studenten verpleegkunde brengen onze fysiotherapie-studenten door een wijkscan de gezondheidsproblemen van uiteenlopende wijken in kaart. Want het sociale profiel van een wijk, bepaalt meestal ook hoe gezond iemand is. Zo zien we bijvoorbeeld dat in een Hengelose wijk, waar veel theoretisch opgeleide mensen wonen, gezinnen met dubbele inkomens, er behoorlijke gezondheidsrisico’s zijn. Veel kinderen worden met de bakfiets naar school gebracht, bewegen dus nauwelijks en zitten ook in hun vrije tijd achter schermpjes. Ook hun ouders zitten veel, hebben vaak stressgerelateerde klachten. Alcoholproblematiek komt ook voor. En zo heeft elke wijk zijn uitdagingen.”

Geen drie, maar negentig studenten

Maar het is juist de integrale aanpak van dit soort problemen op het gebied van gezondheid en sociaal welzijn die kan leiden tot succes. Ook als het gaat om de inzet van fysiotherapie-studenten. Dus kwam vorig jaar het aanbod van werkveldpartner Jokes Lifestyle als een enorme, maar zeer welkome verrassing. Men zei: ‘We willen geen drie studenten, doe ons ze alle negentig maar. We kunnen ze in de wijk plaatsen voor hun tweedejaars stage.’ We wisten niet wat we hoorden, maar we zagen direct welke enorme kansen er zouden ontstaan: voor de wijk, de werkveldpartner en onze studenten.”

Uniek. Dat word je samen

Het leidde tot dat mooie Saxion-moment van Marjon van Zalk. Een sporthal in Glanerbrug, waar de negentig internationale studenten een warming up verzorgden voor een haast even grote groep wijkbewoners met gezondheidsuitdagingen. En…met een pluriforme samenstelling. Juist dat bleek de sleutel tot succes, legt Marjon uit. In Glanerbrug wonen van oudsher veel mensen die destijds naar Twente kwamen om in de textielindustrie te werken. Mensen van bijvoorbeeld Italiaanse en Turkse afkomst. Doordat zij juist oog in oog kwamen te staan met onze eigen enorm diverse groep internationale studenten, klikte dat van beide kanten. Er ontstond een gevoel van gelijkwaardigheid en verbinding. Daar kwam die dans tussen de Italiaanse student en bewoonster tot stand, als vorm van bewegen. Het was prachtig. De huidige slogan van Saxion is ‘Uniek. Dat word je samen,’ nou, dat zag ik in die sporthal met eigen ogen gebeuren,” straalt ze.

Van waarde voor de regio

Het moment zorgde voor nog meer beweging. Inmiddels zijn ook werkveldpartners als de regionale ziekenhuizen en Umoove vol enthousiasme aangehaakt bij deze werkwijze. “Het is een enorm compliment naar hen waard. Eigenlijk is het een leerervaring voor ons allemaal, in het regionale netwerk. Het heeft namelijk gezorgd voor een sneeuwbaleffect. TFO, één van onze partners, zegt nu: ‘Laat deze studenten voor hun lessen in het derde leerjaar ook maar allemaal bij ons komen.’ En dat is wat we willen zien. We hebben een gemotiveerde studentenpopulatie, ook onder onze Nederlandse studenten, maar bij onze internationale doelgroep zien we dat deze studenten vaak echt een totale focus op hun studie hebben. Dat is waar ze hier voor naar Nederland zijn gekomen. Ze zijn zó goed. We hebben hen als regio keihard nodig in de toekomst, laten we dat niet vergeten.”

De context, dat ben jij

Na het symbolische warming up-moment in de sporthal gingen de studenten in Glanerbrug een half jaar in de wijk aan de slag, door in kleinere groepen gezondheidsactiviteiten te ontwikkelen en begeleiden. “Bijvoorbeeld een wandelactiviteit waar inwoners met een rollator of scootmobiel aan deel kunnen nemen. In beweging komen, buiten zijn, het draagt altijd bij aan gezondheidswinst. Studenten leren niet alleen denken: ‘Deze mevrouw heeft slijtage aan haar knie of heup', maar:  'Wat is haar sociale context? Wat heeft ze nodig en wat kan ik vanuit mijn vakgebied wél aanreiken?’ Samen wandelen gaat niet alleen over bewegen, maar ook over sociaal contact. Zo vinden tal van projecten via deze internationale groep studenten hun weg naar de wijk. Niet alles lukt, maar dat hoort ook bij de leerervaring. Het idee daarbij is: de context, dat ben jij. Natuurlijk leren studenten binnen hun vakgebied volgens protocollen te werken, maar niemand is hetzelfde en juist de context bepaalt hoe iemand gaat handelen. Dat is wat we onze studenten meegeven. Als het gaat om deze wijkgerichte aanpak, met onze werkveldpartners en studenten, dan durf ik dit niet alleen een doorbraak, maar ook een heel mooi succes te noemen.”

Fotografie Marjon van Zalk: Jason Buitenhuis - Saxion
Video: Content Creators Team van Creative Business