25 jaar Hotelmanagement: van kamer 100 tot nu

De manier waarop je wordt ontvangen bij Saxion Apeldoorn, past perfect bij de opleiding Hotelmanagement. Je wordt gegroet, herkend, en krijgt een kopje koffie terwijl je in de ‘lobby’ op je afspraak wacht.

Harold Neijenhuis daalt goed geluimd de trap af. We spreken elkaar dan ook over een feestelijk onderwerp: het 25-jarig bestaan van de opleiding Hotelmanagement. Als we een rustig plekje hebben gevonden in het pand van de voormalige Nettenfabriek, blijkt meteen dat Harold er vanaf het prille begin bij was. “Ik was eerst werkzaam bij Facility Management, dan praat ik echt over eind jaren ’90. We hadden daar de studieroute Hospitality Management; daar werd door de andere hotelscholen in Nederland met veel interesse naar gekeken.”

Landelijke dekking

Wat nu een populaire voltijdopleiding is, begon dus ooit als een studieroute. Harold vertelt hoe Rients Jorna, de toenmalige opleidingsdirecteur, een aanvraag deed voor een hotelschool onder de vleugels van Saxion. In februari 2001 volgde de officiële goedkeuring. “Daarna zijn we op 10 mei – wat een legendarische datum blijft – gestart bij Hotel De Bilderberg in Oosterbeek. Ook om inspiratie op te doen, natuurlijk. Met het team zijn we toen samengekomen in kamer 100, een luxe suite. In die kamer hebben we bijvoorbeeld al de contouren vormgegeven van de propedeuse.”

Het team moest ook wel voortvarend te werk gaan, want in september zou het eerste schooljaar voor Hotelmanagement al starten. De afspraak met het ministerie van Onderwijs was om met het oog op ‘landelijke dekking’ een locatie in Apeldoorn te zoeken. “Als je hier het huidige gebouw van Saxion Apeldoorn uitloopt, dan zie je het pand waar we eerst zaten, met een kleine 80 studenten. Dat was tussen 2002 en 2005. Daarna zijn we verhuisd naar de oude Wilhelminaschool aan de Kerklaan, waar we tot 2016 zaten.”

Internationale lijn

Twee jaar later volgde een mijlpaal, die heeft bijgedragen aan het profiel dat Hotelmanagement vandaag de dag kenmerkt. “Ergens rond 2008 zijn we ‘internationaal gegaan’. We kregen toen studenten uit China, Brazilië en Vietnam. Maar bijvoorbeeld ook uit Roemenië; heel gevarieerd.”

Het was het begin van een blijvende internationale focus, die wéér twee jaar later een nieuwe impuls kreeg. Samen met onder andere NHL Stenden ‘boekte’ Hotelmanagement toen het Mövenpick Amsterdam City Centre. Dit voor de organisatie van EuroCHRIE: een jaarlijks terugkerend congres waar vooral Europese hotelscholen en aanverwante hospitality-opleidingen aan deelnemen.

Dalen

Als je al zo lang bestaat, dan kijk je meestal niet alleen terug op pieken, maar helaas ook op diepe dalen. Harold herinnert zich hoe Saxion Apeldoorn in 2009 in het Oranjepark meedeed met alle feestelijkheden rondom – toen nog – Koninginnedag. Wat een mooie dag voor de stad en haar bewoners moest worden, veranderde in een enorm drama: een auto reed in op de optocht waar ook de koninklijke familie deel van uitmaakte. Harold herinnert het zich als een surrealistische ochtend; een zwarte dag voor de stad en het land.

Een andere gebeurtenis met grote impact, was het overleiden van collega Frederiek Slijkoord. “Zij was een hele goede docente bij ons, die helaas door ziekte op vrij jonge leeftijd is overleden. Dat heeft ons niet alleen als team enorm geraakt; ook bij de studenten die haar kenden heeft het sporen nagelaten.” Harold geeft aan dat er beneden in het gebouw een portretfoto van Frederiek aan de wand hangt; iets wat helpt om een gewaardeerde collega op een mooie manier te herinneren.

Museaal

In de geschiedenis van Hotelmanagement is een bijzondere rol weggelegd voor het CODA Museum. Het was aan de Kerklaan dat Saxion Apeldoorn uit z’n voegen begon te barsten. Integrale Veiligheidskunde moest namelijk de tweede opleiding worden met Apeldoorn als thuisbasis. De ‘bovenvleugel’ van het lokale museum bood uitkomst, en niet veel later konden studenten lessen volgen in een creatieve, museale setting; een wandeling van een minuut of zes vanaf de Kerklaan.

Ook tijdens het eerste, groot gevierde jubileum speelde CODA weer een rol. Bastienne Bernasco, ook nu nog docent bij de opleiding, organiseerde in 2011 een soort hotel-expositie in het museum, samen met het Lloyd Hotel in Amsterdam. Nog altijd hangen er meerdere grote posters, die onderdeel waren van de expositie, in het huidige pand van Saxion Apeldoorn.

De verhuizing naar dat huidige pand, vond plaats in augustus 2016. Maar voorafgaand aan die verhuizing, was er eerst een verbouwing nodig. Want in het historische pand, waarin vroeger netten voor de visserij werden gemaakt, konden onvoldoende studenten worden ondergebracht. Bovendien was er een upgrade nodig om het gebouw wat huiselijker te maken, en natuurlijk geschikt voor onderwijsdoeleinden.

Hoe de architect dat aanpakte, weet Harold nog precies. “Het oude gedeelte van het gebouw heeft hij gecombineerd met nieuwbouw. Wat wel bijzonder is, is dat de architect daarvoor de samenwerking zocht met hotelschoolstudenten en studenten van Interior Design. De studenten hebben toen meegedacht met wat je nu bij binnenkomst ziet: de inrichting van de bar, de lampen boven onze extra lange tafel, en ook de inrichting van het restaurant.”

Dubbele accreditatie

Accreditaties horen er ook bij, voor iedere opleiding, maar soms kunnen deze reguliere ijkmomenten toch best bijzonder zijn. In 2017 viel de positieve accreditatie van Hotelmanagement door de Nederlands-Vlaamse Accreditatieorganisatie (NVAO) samen met het sluiten van een veelbelovend, internationaal getint convenant. Hotelmanagement en de andere hotelscholen in Nederland besloten om in zee te gaan met THE-ICE, wat staat voor The International Centre of Excellence in Tourism and Hospitality Education. De daarvoor benodigde handtekening werd uiteindelijk in Zwitserland gezet, herinnert Harold zich.

Het was vervolgens in 2018 de eerste keer in Nederland dat een opleiding niet alleen door de NVAO werd geaccrediteerd, maar ook door THE-ICE. “We hadden eigenlijk dus een soort dubbele accreditatie, waarbij met name ook werd gekeken naar dat internationale aspect. We scoorden toen op alle vier standaarden good. Dat was hartstikke mooi.”

Dienstbaar

We wandelen verder door de tijd. Zeker voor een opleiding die persoonlijke aandacht hoog in het vaandel heeft staan, bracht het coronavirus vanaf 2020 grote uitdagingen met zich mee. Toch kijkt Harold ook terug op een periode van nieuwe vindingrijkheid. Een evenement als parents night – voor de ouders van studenten – kon online toch doorgang vinden. “Dat hebben we creatief opgelost.”

Nog steeds vinden er minder fysieke hoorcolleges plaats dan eerder; in het huidige onderwijs wordt bij Hotelmanagement een actievere houding van studenten gevraagd, bijvoorbeeld tijdens werksessies. Toch is de persoonlijke touch in al die jaren nooit verdwenen. Harold geeft aan dat de docenten hun studenten ook in 2026 nog bij naam kennen. Het sluit aan bij de dienstbaarheid die verwacht wordt van de hotelprofessionals van de toekomst.

Wellness Management

Even naar het hier en nu. “Een actueel hoogtepunt is dat we in september gaan starten met een nieuwe studieroute in wellness management. Ruim twee jaar geleden heb ik bij een afstudeerder aangegeven: we willen iets doen met event-onderwijs of wellness management. Want ik zag hoe die trend zich verder ontwikkelde. Maar je kunt tegenwoordig niet heel makkelijk zeggen: we komen met een nieuwe opleiding. Toen hebben we eerst een associate degree overwogen, maar uiteindelijk kwam de creatieve oplossing om een studieroute te beginnen.”

Het is de hoop dat de studieroute in september met een kleine groep studenten van start kan gaan. In de regio Apeldoorn zijn er in ieder geval al genoeg partijen die met smart op zo’n route wachten. “We werken nauw samen met Thermen Bussloo. En twee weken geleden zijn we nog samengekomen met onze beroepenveldcommissie bij Thermen Berendonck in Nijmegen. De area manager van de Thermen Resort Hotels had ons daar uitgenodigd, en hij vertelde dat ze enorm blij waren dat wij dit nu gaan aanbieden.”

Inspirerende professionals

Harold benadrukt dat de vraag naar een beleving waarin wellness centraal staat niet meer zal verdwijnen. We moeten daarbij niet denken aan iets wat enkel beschikbaar is voor een selecte groep mensen, maar bijvoorbeeld ook voor medewerkers van een bedrijf dat meer aandacht wil voor welzijn. “Een bedrijf zou een soort incentive kunnen geven, of faciliteren dat bepaalde medewerkers een dag of drie in retreat gaan. In de nieuwe studieroute gaan we in de HR-module zelfs richting preventie. Zodat je, wanneer je ziet dat een medewerker het moeilijk heeft, iets kunt aanbieden om diegene te ontlasten.”

In de visie van Hotelmagement valt te lezen dat studenten worden opgeleid tot hospitality professionals die in staat zijn om positieve veranderingen in de maatschappij teweeg te brengen. Duurzaamheid vormt daarbij een belangrijk aandachtspunt. Studenten worden uitgedaagd om na te denken over hoe je een wellesbedrijf kunt managen, met daarbij onder andere aandacht voor energiebeheer. Kan een hotel met meerdere sauna’s bijvoorbeeld op een slimmere manier energie opslaan?

Wat de professionals die Hotelmanagement opleidt verder kenmerkt, is het vermogen om anderen te helpen met organisatorische veranderingen. “Het zijn echt mensen die een team op een inspirerende manier van a naar b kunnen brengen. Ze kunnen heel goed en enthousiast de boodschap overbrengen.”

Mobiele champagnebar

Er gebeurt veel in 25 jaar. Twee jaar geleden ging er nog een collega van het eerste uur met pensioen. Korter geleden nam voormalig academiedirecteur Irene Rispens, die ooit begon als docent Engels, na een lange Saxion-carrière afscheid. Harold: “Ik ben de enige die nog is overgebleven van het oorspronkelijke team van tien.”

Het lijkt Harold niet weemoedig te stemmen. Hij blikt nog eens vol enthousiasme terug op 21 mei, toen het 25-jarig bestaan van de opleiding uitbundig werd gevierd. “Het leuke was dat alles en iedereen toen door elkaar liep. Er waren collega’s, oud-collega's, collega's van de HBS en van het College van Bestuur. Ook waren er mensen uit het werkveld, en natuurlijk onze alumni en zittende studenten. Het welkomstdrankje werd verzorgd door een oud-student, die als een soort ‘barista’ naar evenementen komt om champagne te schenken vanuit een mobiele bar. Een andere oud-student maakte de foto’s. Ik ben heel erg trots op ons team, en ook trots dat we dit 25-jarig jubileum samen hebben kunnen vieren.”

Portretfoto's Harold: Thomas Busschers