Sense of Place: te paard naar een nieuw soort toerisme

Het kost niet veel moeite om Almudena Gonzalez en Simon Kremers ‘terug te brengen’ naar de Italiaanse stad Vasto, gelegen aan de Adriatische kust. Gevraagd naar de ervaringen met hun project, beginnen ogen te glinsteren en komen verhalen tot leven. De naam ‘Sense of Place’ valt. Wat moeten we ons daarbij voorstellen?

Almudena vertelt: “Dat is de naam van de learning community van de Hospitality Business School waarbinnen het project is uitgevoerd. We willen studenten vanuit verschillende disciplines de identiteit van een plek laten ervaren. Een centrale vraag daarbij is hoe wij kunnen bijdragen aan maatwerkoplossingen die leiden tot een betere levenskwaliteit op toeristische bestemmingen; niet alleen voor bezoekers, maar in het bijzonder voor de oorspronkelijke bewoners. In de learning community werken we met verschillende opdrachtgevers en stakeholders. Een van die opdrachtgevers is de gemeente Vasto in Italië.”

Pieken en dalen

Waar begint een multidisciplinair project in het buitenland? Simon vertelt dat het de gemeente Vasto was die zelf bij Saxion aanklopte, met een heel duidelijk probleem. De Italiaanse stad en de omliggende regio verwelkomen in de zomer veel toeristen, maar “in het naseizoen stort het eigenlijk in.”

Simon en zijn projectgenoten kregen toen de opdracht om met een plan te komen dat Vasto ook in de wintermaanden op de kaart kan zetten. “De opdrachtgever heeft echt ook al over het eindproduct meegedacht. Ze hebben ons concreet gevraagd om een film uit te werken. Wij hebben dit vertaald naar een aantal korte documentaires over onderwerpen die met Vasto hebben te maken.”

Via Verde

Slechts tien dagen lang reisden Almudena, Simon en de rest van de projectgroep door Vasto en omgeving. In Simons achterhoofd kreeg het plan voor de ‘mini-documentaires’ gelukkig al snel verder vorm. Vanwege de wisselende weersomstandigheden moest er ook al meteen goed worden nagedacht over de beste dagen om te filmen; en natuurlijk over de meest aantrekkelijke locaties.

Het spotten van locaties verliep soepel, mede dankzij de enthousiaste begeleiding van Americo Ricciardi, de verantwoordelijke voor toerisme vanuit de gemeente Vasto. In de Via Verde vond de projectgroep misschien wel de ideale ‘hoofdrolspeler’. Simon: “Dat is een treinspoor dat overbodig is geworden, maar het lag er nog wel. De rails zijn eraf gehaald, en wat overbleef is geasfalteerd. Nu is het een toeristische attractie geworden, waar je van plaats naar plaats langs de Adriatische kust kunt fietsen; over het oude treinspoor en door de oude tunnels. Eigenlijk viel alles daar voor ons samen: de fiets als duurzaam transportmiddel, het erfgoed zoals de oude vissershutten; dat wilden wij allemaal samen promoten in één pakket.”

Beter achterlaten

Het fietspad volgt de zogenaamde Trabocchi-route, die zich uitstrekt langs de hele Adriatische kust, tot in Kroatië. Maar het project draaide om veel meer dan alleen het vinden van de juiste toeristische attracties. Almudena: “Het heeft ook te maken met het spreiden van de toeristische drukte voor de lokale bewoners. Daarom moest er worden gezocht naar een ander type toerist, dat ook bereid zou zijn om in het najaar op reis te gaan. Daarvoor heb je een ander aanbod nodig, wat de bewoners weer de mogelijkheid geeft om hun activiteiten als ondernemers uit te breiden.”

De principes van regeneratief toerisme waren leidend voor de projectgroep. Hierbij gaat het in de kern over de manier waarop toerisme kan worden ingezet als middel om een bestemming juist beter achter te laten. Volgens Almudena werkten de principes van dit model extra inspirerend doordat de leden van de projectgroep verschillende achtergronden hadden, van Archeologie tot Creative Business. “Voor de gezamenlijke groep is toerisme de context waarbinnen we aan de slag gaan met regeneratieve ontwikkeling. Daarbij gaat er niet alleen aandacht uit naar de omgeving, maar ook naar een duurzame en verantwoordelijke manier van reizen. We hebben toen dus gekeken naar de mogelijkheden die de Via Verde ons kon bieden.”

Romeinse sporen

Zelf is Simon vierdejaars archeologiestudent. “Ik heb niet voor niets voor Italië gekozen,” vertelt hij. “Als je daar een steen omdraait dan zit er archeologie onder. Maar je moet natuurlijk ook nadenken over je eigen bijdrage aan de samenwerking; over jouw eigen toegevoegde waarde. Dit project heeft er misschien wel voor gezorgd dat meer studenten bij Archeologie zullen begrijpen wat hun bijdrage kan zijn.”

De archeoloog in Simon zit nooit stil. Mede dankzij hem en archeologiedocent Kris Brussen werd er tijdens het project antiek bouwkeramiek ontdekt, wat kan betekenen dat er op de betreffende locatie mogelijk ooit een Romeinse villa heeft gestaan. Heeft Simon dat keramiek zelf gevonden? “Zo ver zou ik niet willen gaan. Door de gemeente zijn we uitgenodigd om als toerist te ervaren wat Vasto te bieden heeft. We hebben fietstochten gemaakt langs de Trabocchi-kust; we hebben zelfs paardgereden. Tijdens een van die tochten zijn we op een punt beland waar dus iets van een Romeinse structuur heeft gestaan. Het is wellicht aan een vervolgproject om uit te zoeken wat dat precies is geweest.”

Kruisbestuiving

Onderwijskundig gezien zou je het resultaat van het multidisciplinaire project een kruisbestuiving kunnen noemen, zeker voor de deelnemende studenten. Simon geeft aan dat hij enorm veel heeft geleerd van zijn groepsgenoot Julian Kampman, die de opleiding Creative Business volgt. Julian speelde vanuit zijn eigen discipline een ‘regisserende rol’ bij het maken van de mini-documentaires. Op zijn beurt kon Simon goed aan zijn groepsgenoten uitleggen wat er allemaal schuilgaat achter de archeologie van Vasto. “Daardoor kon al het materiaal voor de documentaires weer beter worden vastgelegd, en het hielp mijn groepsgenoot Ara Housib bijvoorbeeld bij het presenteren.”

Ook Almudena leerde weer van alles, vertelt ze. “Archeologie was voor ons een mooie rode draad. Zeker als je in Italië bent, heb je een begrip nodig van alles om je heen. Dat biedt houvast, om alles in perspectief te zetten. Zelf weet ik niets van archeologie, maar na tien minuutjes met de archeologiestudenten voelden we ons allemaal aangemoedigd om hun studie te gaan volgen. Voor mij als docent is dit de reason to be. Het is alsof je tijdens dit soort projecten meegaat in de supportive car van de Tour de France.”

Vurig

Welk moment van zijn tijd in Vasto zal Simon altijd bijblijven? Hij hoeft niet lang na te denken: zijn vuurdoop als ruiter. “Mijn eerste ervaringen met het maken van een documentaire had ik te paard. Dat had ik van tevoren echt niet verwacht. We wisten al dat we paardrijden als activiteit wilden vastleggen, en dat iemand op een paard het verhaal zou vertellen. Maar dat ik dat zelf zou zijn… Gelukkig stonden we toen wel stil. Voor het filmen kreeg ik een paard dat iets minder ‘vurig’ was.”

Het is aan de gemeente Vasto of ze het eindproduct van de projectgroep – en dan vooral de mini-documentaires – letterlijk gaan gebruiken. In ieder geval heeft het project volop inspiratie opgeleverd, en vormt het een mooie basis voor vervolgprojecten. Gelet op dat laatste is er zelfs al funding toegekend in het kader van het Erasmus+-programma, benadrukt Almudena; dit met het oog op een breder project in Europees verband. “Vasto wil ook de mogelijkheid om weer samen te werken met Saxion, juist omdat wij een university of applied sciences zijn; ze zien echt de meerwaarde van de verschillende disciplines die studenten meenemen. Voor ons als hogeschool vormen internationale projecten een van onze sterke punten. Onze stakeholders zíen dat.”

Portretfoto Almudena en Simon: Thomas Busschers
Overige foto's: uit archief Almudena en Simon